’Vismigratierivier bij Afsluitdijk weggegooid geld’

’Vismigratierivier bij Afsluitdijk weggegooid geld’
© Foto's provincie Friesland
Artist impression van de vismigratierivier bij Kornwerderzand.

De 55 miljoen euro kostende vismigratierivier die vanaf 2018 in de Afsluitdijk zou moeten komen, is helemaal niet nodig. Het is zelfs nog maar de vraag of de bedachte rivier die vis van zout naar zoet water moet lokken, gaat werken.

Volgens deskundigen zijn er goedkopere alternatieven met betere effecten en worden nu miljoenen in het water gegooid.

Ingenieursbureau Witteveen + Bos beoordeelde samen met FishFlow Innovations uit Andijk en de Nederlandse Vissersbond de plannen voor de vismigratierivier. Ze kwamen met een goedkoper alternatief dat bovendien een gunstiger effect heeft tegen het uitspoelen van zoetwatervis via de spuisluizen naar de Waddenzee.

Sluisbeheer

In plaats van een extra gat in de Afsluitdijk te maken voor de zoetwaterrivier, zouden de sluizen zelf - dat is al een verbinding naar zee - moeten worden gebruikt voor de vismigratie. Uit onderzoek naar ’visvriendelijk sluisbeheer’ door Arcadis is al eerder gebleken dat de trekvissen en glasaal massaal de sluisroute nemen als je die sluizen maar open zet.

In het alternatief voor de vismigratierivier worden de strekdammen bij de sluizen in het IJsselmeer verlengd en wordt de sluiskom daar dieper gemaakt. Door een schuif in de sluis open te zetten ontstaat hier een kom met zout water. Dat is bedoeld om de zoetwatervis te ontmoedigen naar de Waddenzee te gaan en dient als acclimatiseergebied.

Volgens onderzoek van Witteveen + Bos sneuvelen nu jaarlijks vele miljoenen jonge zoetwatervissen omdat die via de sluizen worden uitgespoeld naar de Waddenzee. ,,Ze worden meegezogen, de sluis gaat dicht en ze gaan dood in het zoute water’’, aldus een visserijonderzoeker. Dat heeft alles te maken met natuurlijk gedrag van (jonge) vissen die in rivieren - meestal - met de stroom meegaan. Rivieren hebben bij de uitmonding in zee altijd een brak-waterzone die de vis waarschuwt voor het zoute water zodat die naar zoet zwemt. De verdiepte zoute sluiskom zou eenzelfde schrikeffect hebben.

Nul effect

Derk Jan Berends van de Vissersbond heeft samen met Witteveen + Bos pogingen gedaan om het alternatief onder de aandacht te krijgen bij onder andere de provincie Fryslân, maar kreeg nul op het rekest. Ook heeft de Nederlandse Vissersbond vorig jaar een zienswijze ingediend bij de Provincie.

,,Wij denken dat die huidige vismigratierivier nul of nauwelijks effect zal hebben. Dit alternatief is veel beter, maar de trein is al op de rit en de Nieuwe Afsluitdijk is een prestigeproject geworden dat de politiek koste wat het kost door wil zetten’’, zegt Berends.

Volgens Nils de Bruijn van het samenwerkingsverband achter de vismigratierivier (de provincies Noord-Holland en Friesland en de gemeenten Hollands Kroon, Súdwest-Fryslân en Harlingen) heeft afwijzing van het alternatief alles te maken met de eis dat het IJsselmeer niet mag gaan verbrakken vanwege de drinkwatervoorziening en de landbouw. ,,Dat is een harde eis.’’

Witteveen + Bos en de Vissersbond houden vol dat aan die eis kan worden voldaan. ,,We hebben aangetoond dat dat heel goed is te voorkomen. De zoutwaterbel kun je heel goed in een verdiept deel achter de sluis aanleggen.’’

Praktijkervaring

Voormalig IJsselmeervisser en visserijinnovator Gerard Manshanden van FishFlow Innovations in Andijk ziet nu al duidelijke effecten van de vispassage bij de sluis in Den Oever (een simpele buis met waterpomp) die zaterdag officieel in gebruik wordt genomen. Volop aaltjes, spiering en stekelbaarsjes zwemmen via de passage het IJsselmeer in. Manshanden maakte ook dit soort passages bij het gemaal in Halfweg. Dat er niet naar de alternatieven voor de vismigratierivier wordt geluisterd, is volgens hem omdat het de overheid aan praktijkervaring ontbreekt.

,,Ze kijken wel naar de intrek van vis vanuit zee naar het IJsselmeer en ze vergeten dat er miljoenen per jaar uitspoelen door de spuisluizen. Wat denk je dat dat voor effect heeft op de visstand van het IJsselmeer. Bovendien heeft het IJsselmeer als visgebied vooral te lijden doordat het water steeds voedselarmer is geworden. Het water is helderder geworden, maar er zit nog maar een kwart van de organische stof die er in de jaren vijftig in zat, dat is allemaal voedsel voor vissen.

Aalscholvers

Derk Jan Berends vreest door de vismigratierivier nog een bijeffect. ,,Daar is ook aardig wat land bij bedacht waar weer aalscholvers kunnen gaan nestelen. Met zo’n rivier is het voor hun dan all you can eat.’’

(App-gebruikers zien een video hier)

Wil je niks missen van De Gooi- en Eemlander? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws