’Jan Reitsema volgde de meute niet, bleef mens’

’Jan Reitsema volgde de meute niet, bleef mens’
© foto studio kastermans/leon dakkus
Mauris Cohen en drie van zijn negen kleinkinderen bij de onthulling van de plaquette in Laren voor 48 vermoorde Joodse kinderen en vier medewerkers van het tehuis de Berg-Stichting

Met een grote plechtigheid is donderdagavond vlakbij scholengemeenschap Laar & Berg het ’Monument voor de Joodse kinderen’ onthuld. Maurits Cohen, oud-bewoner van het tehuis de Berg-Stichting, verwijderde in het Reitsemaplantsoen samen met drie kleinkinderen het doek van een plaquette met de namen van 48 door de nazi’s vermoorde Joodse kinderen en vier begeleiders.

De zwaar beveiligde ceremonie werd bijgewoond door 350 mensen, onder wie een groot aantal oud-bewoners van het tehuis en de ambassadeur van Israël, Aviv Shir-On.

Een van de sprekers was opperrabbijn Jacobs:

,,Innig bedroefd sta ik hier, maar tegelijkertijd ook dankbaar aan alle betrokken bij dit monument, en last but not least de hier aanwezige jeugd. Lieve kinderen, jullie school staat op heilige grond. Grond waaraan kinderen zoals jullie zo gehecht waren. Gehecht omdat ze zo liefdevol werden opgevangen. Kinderen die slechts 1 diepe zonde hadden, waar ze overigens niets aan konden doen: ze waren Joods.

Op dit stukje grond woonden en leefden zij. Hier werden ze vandaan gerukt. Om nimmer weer te keren. En jullie, lieve kinderen van Laar & Berg, jullie zijn eigenlijk hun broertjes en zusjes. Jullie zijn het dichtst bij hen. Houd ze alsjeblieft in gedachten. Opdat ze toch nog een beetje blijven leven.

In de diepste duisternis waren er mensen die geen helden wilden zijn. Door de eeuwen heen, bij alle vervolgingen. Mensen die gewoon hun plicht meenden te doen. Hun plicht als mens. Mensen die mens bleven in een samenleving die onderscheid maakte tussen mensen en übermenschen. Slechts een klein aantal weigerde de meute te volgen. Helden. Ze bleven mens, zelfs als dat het einde van hun eigen leven zou kunnen betekenen.

Jan Reitsema deed wat hij moest doen, om mens te blijven. Hij weigerde categorisch om mee te werken. Niet actief, maar ook niet passief. Hij weigerde zelfs om een klein, bijna te verwaarlozen onderdeeltje, een miniscuul radertje te zijn van de gruwelijke moordmachine. Hij heeft tientallen van zijn kinderen weten te redden en er voor gezorgd dat ze gespaard bleven voor afschuwelijk lijden met aan het einde de moordende dood.

Als het lijden dan eindelijk voorbij was, werden hun stoffelijke resten pünktlich en goed georganiseerd in het vuur gesmeten. Verpulverd om via de schoorstenen van crematoria bijna geheel in de donkere gat van de duistere vergetelheid te verdwijnen. Bijna geheel verdwenen.

Bijna want vandaag nu hebben zij een klein plekje gekregen. Een paar centimeter op een prachtige, waardige plaquette. Een soort grafzerk, zonder graf. Hier op een eigen stukje Laren. Waar ze zo liefdevol mochten leven. Het is verbijsterend om te zien hoe toen slechts enkelingen bereid waren om afstand te nemen, niet mee te doen. Het is weerzinwekkend te constateren hoe eenvoudig de meute de richting kan op gaan die moord en verderf brengt aan medemensen. En hoe gemakkelijk en lijdzaam de overgrote meerderheid bereid is, gewetenloos verder te leven. Ook als dat de dood van anderen tot gevolg had. Had-heeft-of zal hebben.

Er is in ons Nederland heel wat stinkend geld verdient aan zogenaamd kopgeld. 7 gulden 50 voor iedere Jood verraden. Ook de hogere bestuurlijke Nederlandse regionen deden braaf mee, bijna overal. Nu zijn de namen hier vereeuwigd. Als een soort geschiedenisles die ons bikkelhard vertelt, dat het een historische wetmatigheid lijkt, dat de meeste mensen nooit van de geschiedenis leren. Want wat toen geschiedde, kan morgen weer gebeuren. En vindt vandaag al weer plaats.

Lieve kinderen van Laar & Berg. Laat de namen van jullie broertjes en zusje daar niet alleen staan op deze plaquette. Maar neem hun namen mee. Houd steeds voor ogen dat deze jongens en meisjes, net als jullie jongens en meisjes waren. Wat geweldig als jullie aan hen willen denken. En als jullie willen uitroepen aan iedereen die het wil horen, en vooral aan zij die het niet willen horen: Toen de meerderheid gewillig de verkeerde richting op ging, bleef Jan Reitsema mens. Dankzij hem heeft meer dan de helft van de Berg-Stichting overleefd. Maar des ondanks staan bij dit imposante monument de namen van 48 pupillen. 48 te veel.’’

Wil je niks missen van De Gooi- en Eemlander? Like ons dan op Facebook!

Het laatste nieuws