Neusgaten insmeren met vaseline. Dermatoloog Rutger van der Waal van Tergooi geeft preventietips tegen huiduitslag en jeuk van de eikenprocessierups

Een boom vol met eikenprocessierupsen wordt onder handen genomen door een bestrijder.

Een boom vol met eikenprocessierupsen wordt onder handen genomen door een bestrijder.© foto ANP

Van onze verslaggever
Hilversum

De eikenprocessierups is weer actief. Niet zo heftig als voorgaande jaren, maar wie met de haren van het beestje in aanraking komt kan behoorlijk last krijgen van huiduitslag en jeuk. Op de website van Tergooi MC vertelt dermatoloog Rutger van der Waal van het Gooise ziekenhuis wat je kunt doen bij klachten. Ook geeft hij preventietips.

Wat veroorzaakt het probleem?

„Het venijn van de eikenprocessierups wordt veroorzaakt door de honderdduizenden microscopisch kleine brandharen op de rups, die vanaf het derde larvestadium naast de normale beharing op de rups verschijnen. Ook de resterende brandhaartjes op de vervellingshuidjes in de nesten zijn een bron voor irritatie.”

Lees ook: Past de natuur zich aan aan de eikenprocessierups? Overlast is elk jaar een beetje minder

Wat zijn brandhaartjes?

„Brandhaartjes zitten aan beide kanten op de flanken van het achterste deel van de eikenprocessierups en zijn veel kleiner dan de overige beharing van de rups. Iedere eikenprocessierups heeft tot 700.000 brandharen. Deze kleine brandhaartjes hebben een lengte van 0,1 tot 0,3 millimeter en zijn alleen goed zichtbaar met een loep of microscoop.”

(Tekst gaat door onder de foto)

Dermatoloog Rutger van der Waal: ,,Als de haartjes in de ogen terechtkomen kan een pijnlijke ontstekingsreactie ontstaan.”

Dermatoloog Rutger van der Waal: ,,Als de haartjes in de ogen terechtkomen kan een pijnlijke ontstekingsreactie ontstaan.”© foto Tergooi MC

Hoe kom je in contact met brandhaartjes?

„De microscopisch kleine brandhaartjes komen los bij het verpoppen van de rups. Er hoeft geen rechtstreeks contact met de rups te zijn om klachten te krijgen. De brandharen kunnen ook door de wind meegevoerd. Passerende wandelaars en fietsers komen zonder dit direct op te merken in contact met deze kleine haartjes. Blootstelling aan de brandharen kan plaatsvinden tot over een afstand van 500 meter vanaf de aangetaste bomen.”

Waarom geven brandhaartjes jeukende huidklachten?

„De brandhaartjes hebben weerhaakjes waarmee ze zich makkelijk vastzetten in de huid. Daar veroorzaken ze kleine ontstekingen. Die huidontstekingen manifesteren zich als kleine, rode huidirritaties of bultjes met hevige jeuk of branderig pijnlijke huidklachten. Deze klachten kunnen tot twee weken aanhouden.”

Welke klachten kunnen de brandhaartjes nog meer geven?

„De brandharen dringen met hun weerhaakjes bij aanraking ook gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen. De reacties kunnen van persoon tot persoon sterk verschillen. Als de haartjes in de ogen terechtkomen kan een pijnlijke ontstekingsreactie ontstaan. Inademing van de vrijwel onzichtbare brandharen van de eikenprocessierups kan ontstekingen of een allergische reactie van de neus, keel of longen veroorzaken. Jeuk, loopneus en irritatie van neus en/of keel (met daarbij bijvoorbeeld slikklachten) kunnen binnen een paar uur ontstaan en tot wel twee weken aanhouden. Indien vermijden niet mogelijk is kan bescherming van de luchtwegen worden overwogen zodat de brandharen zo min mogelijk worden ingeademd. Dit kan bijvoorbeeld door de neusgaten in te smeren met vaseline of bij opgelopen irritatie de neus met zoutoplossing te spoelen.”

Hoe kan je klachten voorkomen?

„Vermijd zo mogelijk elk contact met de rupsen en resten ervan, zoals met vrijgekomen brandharen en lege nesten. Probeer te voorkomen dat brandharen van de rups of van hun nest je woning binnenwaaien als de eikenprocessierups in je woonomgeving voorkomt. Zorg bij een bezoek aan een gebied met eikenprocessierupsen voor goede bedekking van de hals, armen en benen. Draag kleding met lange mouwen en lange broek.”

En als je toch in contact ben gekomen met brandhaartjes?

„Ga na aanraking van de rupsen of mogelijk contact met de brandharen niet krabben of wrijven. Was of spoel de huid en ogen goed met water en was de kleding op 60 graden Celsius.”

Wat moet je doen bij klachten?

„Jeuk en huidklachten verdwijnen in het algemeen binnen twee weken. Een neutrale vaselinecrème kan verlichting geven. Neem bij ernstige klachten contact op met de huisarts. De jeuk en ontstekingsreactie kunnen eventueel worden verlicht met een ontstekingsremmende corticosteroïdcreme.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.