Stringente criteria voor aanvraag tegemoetkoming turnleed. Slachtoffers moeten relaas doen bij speciale commissie

© Foto Getty Images

Van onze verslaggever
Beekbergen

Turners en andere gymsporters die tijdens hun topsportcarrière slachtoffer zijn geworden van grensoverschrijdend gedrag kunnen vanaf nu een financiële tegemoetkoming aanvragen. Die 5.000 euro ’is bedoeld als erkenning voor het leed’, aldus de Nederlandse gymnastiekunie (KNGU).

Iedereen die lid van de KNGU is of was, kan tot en met 30 september het geldbedrag online aanvragen: https://tegemoetkomingsregelinggymsport.nl De aanvragers moeten in beginsel aan de volgende criteria voldoen: zij moeten over langere tijd wekelijks minstens dertig uur getraind hebben, zijn uitgekomen op het hoogste niveau en ’door langdurig grensoverschrijdend gedrag op jonge leeftijd zoveel last hebben van fysieke, psychische en/of morele klachten dat hun maatschappelijke ontwikkeling hierdoor is belemmerd’.

Het Centraal Bureau Klachtenmanagement in de Zorg (CBKZ) handelt de aanvragen af, in opdracht van de KNGU. De tegemoetkoming werd aangeraden door de adviescommissie integriteit en ethiek van sportkoepel NOC NSF en was ook een aanbeveling in het rapport Ongelijke Leggers, waarin grootschalige misstanden in de gymsport werden vastgesteld. Afgelopen najaar werd dit bedrag al aangekondigd.

Ruimhartigheid

De stringente criteria zijn opmerkelijk. De adviescommissie bepleitte destijds ’ruimhartigheid’ en gaf aan voor andere schrijnende gevallen dan voormalig topturnsters een ’hardheidsclausule’ ingebouwd te willen zien.

Wat verder in de toewijzingsprocedure opvalt, is dat aanvragers hun relaas met een daartoe aangestelde commissie - bestaande uit drie leden en een secretaris - moeten delen. Voor slachtoffers die al eerder (publiekelijk) hun verhaal deden en trauma’s opliepen, kan dat drempelverhogend zijn.

De regeling is een uitvloeisel van de beerput die open ging nadat oud-vrouwenbondscoach Gerrit Beltman in juli 2020 in een interview op deze site toegaf turnsters te hebben mishandeld, geïntimideerd, geïsoleerd, genegeerd en gemanipuleerd. Zijn ontboezemingen werden onderbouwd door tien (ex-)turnsters die tot in detail over het schrikbewind van hem en andere trainers spraken.

Lees: Turntrainer Gerrit Beltman geeft grensoverschrijdend gedrag toe en doet een boekje open: ’Ik was bezeten en ik was niet de enige’

En: ’Hij grijpt met zijn handen mijn keel vast en tilt me aan mijn nek de lucht in.’ Mishandeld, vernederd en van je identiteit beroofd: dit overkwam topturnsters in Nederland

De bekentenis en getuigenissen leidden er onder meer toe dat de inmiddels opgestapte vrouwenbondscoach Gerben Wiersma en bondstrainer Vincent Wevers tijdelijk op non-actief werden gezet, het vrouwentopsportprogramma werd opgeschort, een onafhankelijk onderzoek naar de misstanden werd ingesteld, er een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over grensoverschrijdend gedrag in het turnen plaatshad en het Instituut Sportrechtspraak zich boog over klachten over machtsmisbruik van 25 trainers. Bovendien maakten de KNGU en sportkoepel NOC NSF in het openbaar excuses voor het stelselmatig negeren van signalen.

Giftige cultuur

,,Voor 2010 was NOC NSF al in het bezit van een aantal rapporten over misstanden. Wij zijn ten onrechte ervan uitgegaan dat het incidentele misdragingen betrof en hebben verzuimd na te gaan of er sprake was van structureel misbruik’’, trok NOC NSF-voorzitter Anneke van Zanen het boetekleed aan. ,,Er was sprake van een giftige cultuur waarin jonge meisjes verwerden tot een onpersoonlijk instrument in handen van dominante trainers. Turnsters werden zo van hun persoonlijkheid beroofd. Wij hebben ze in de kou laten staan. Dit had nooit mogen gebeuren.’’

Lees hier alle verhalen over dossier turnmisbruik.

Meer nieuws uit Sport