Na een zwaar ongeluk lag zijn leven in duigen, maar hij gaf het een mooie draai. Hij vertelt nu verhalen met verf en penselen

Peter van Oostzanen bekijkt de drukproeven in zijn atelier. Op de achtergrond het schilderij met de blote rug dat geïnspireerd is op een Frans chanson.© Foto Studio Kastermans/Lisa Mulders

Jetty Claus
Soest

Na een zwaar fietsongeluk stortte zijn wereld in. Soester Peter van Oostzanen (59) werd jaren geleden afgekeurd als decorateur. Het verlies kreeg echter een positieve wending. Kunstschilder worden, bleek zijn roeping.

De harde klap van zijn hoofd op het asfalt bezorgde hem in 1992 ernstig hersenletsel. ,,Bovenin mijn rug was een wervel verschoven, omdat dat deel van mijn lichaam dubbelgeslagen was. Fysiotherapeuten vonden het maar eng.’’

Zijn leven lag in duigen. Hij kon aju zeggen tegen zijn baan als decorontwerper bij Hypsos in Soesterberg. Zes weken in het ziekenhuis en daarna weer langzaam opkrabbelen. De hersenschade maakte dat hij veel dingen opnieuw moest leren. De creatieve Van Oostzanen, die een schildersopleiding aan de Nimeto in Utrecht had gedaan, kreeg de helpende hand toegestoken van kunstenaar Ben Goëtjes. Die nodigde hem als tijdverdrijf uit om te komen schilderen in zijn atelier in ’s-Graveland.

De Droomreis: Met zijn Lelijke Eend rijdt hij in corornatijd in zijn verbeelding naar dromenland.

Van Oostzanen pakte daar de penselen weer op, leerde technieken van Goëtjes en ontwikkelde een stijl verwant aan het magisch realisme en surrealisme. ,,Bij een magisch schilderij zou een voorstelling in theorie kunnen, maar is het een vervorming van de realiteit. Bij surrealisme wordt meer een droombeeld gecreëerd’, duidt hij het verschil. ,,Ik ben een fan van Salvador Dali en Carel Willink. Mensen die Willinks werk in Kasteel Ruurlo van Museum More hebben gezien, vragen me vaak ’Waarom hangt jouw werk daar niet?’. Ik krijg ook veel reacties als ’Wat leuk dat je het nog doet. Ik dacht dat het niet meer bestond.”

Het Goudvis Syndicaat met onder meer de op geld beluste managersrat naast de grote vis.

Van Oostzanens schilderijen ontlenen hun sfeer en thematiek aan de vervreemdende waarnemingen die hij had na het ongeluk. Alledaagse voorwerpen en situaties worden door hem in een nieuwe, vaak onmogelijk verband geplaatst. Hij legt uit hoe het leven was in die eerste tijd na zijn zware crash: ,,Neem nou koffie zetten. Je hebt het voor die tijd duizenden keren gedaan, maar als je dan naar zo’n koffiezetapparaat kijkt, weet je niet hoe dat rare ding werkt.”

Metaforen

Het doek Hunted. De onschuld, verbeeld als jong meisje opgejaagd in onze maatschappij.

In zijn werk zitten allerlei metaforen. Zo schildert hij veel oude gehavende Amerikaanse oldtimers, waarbij de beschadigingen symbool staan voor de deuken die je tijdens het leven oploopt. ,,Ik ben een verhalenverteller in mijn werk. De mensen snappen de intentie wel, maar je mag het ook zelf invullen. Een gebrek aan ideeën voor schilderijen heb ik nooit. ”

Hij werkt als de Oude Meesters, door op zijn olieverfschilderijen heel gedetailleerd laagje voor laagje aan te brengen. Dat is tijdrovend, omdat het werk na een paar penseelstreken moet drogen. Het duurt zo een jaar of zelfs langer voordat een schilderij van de Soester af is. ,,Ik heb me erbij neergelegd dat ik alle uren die ik erin stop niet uitbetaald krijg. Je hebt ook sommige schilders die in een middag een nieuw werk maken. De gevraagde koopprijs is soms hetzelfde. Het heeft geen zin om een Instagram-account te nemen, zoals andere kunstenaars doen, want per dag wisselt er niet zoveel in mijn atelier. Om aan de kost te komen geef ik ook schilderlessen en heb ik een webwinkeltje in verfattributen aan de Nijverheidsweg.’’

Hij vertelt hoe verbaasd hij was over zijn doorbraak nadat hij jaren geleden een website had gebouwd. ,,Mensen wilden ineens werk kopen en galeries wilden me hebben.” Hij exposeert nu in binnen- en buitenland. Het schilderij met de immense oranje goudvis en de rat als doortrapte zakenman noemt hij de ’strooppot’ bij het publiek. De werken zijn te verdelen in divers thema’s waaronder de theaterserie met clowneske types, een serie met vliegtuigen en dieren in bijzondere situaties en een collectie deuren, aangetast door de tand des tijds.

Blote vrouwenrug

Hij toont een schilderij van een vrouw met blote rug en billen, voorovergebogen in het gras, omgeven door wat veren en een doosje met dode vogeltjes. Het werk is geïnspireerd op een Frans chanson van Zaz. ,,De tekst gaat over een vrouw die haar leven laat verpieteren en dan vogeltjes onder het dak vindt die tot haar verdriet doodgaan. Zo kun je je leven voorbij laten gaan. Wacht niet met het waarmaken van je dromen. Het is wel een poëtisch verhaal. De titel uitgevlogen kun je op twee manieren interpreteren.”

In het werk ’Hunted’ zie je hoe de onschuld, in beeld gebracht met een jong meisje - waarvoor zijn dochter Femke poseerde - wordt opgejaagd in deze stressvolle maatschappij. ,,Ik heb ook een groep schilderijen die ik de grass-shapes noem. Daarbij vind ik het heel belangrijk om sprietje voor sprietje te schilderen, waardoor je het gevoel heb alsof je erover loopt.”

Soestdijk

’Nog ver te gaan’, gemaakt na de echtscheiding. Paleis Soestdijk prijkt op de achtergrond.

Zijn persoonlijke struggles zitten in zijn werk. Soest is zijn veilige haven. ,,Als ik voorbij Soestdijk rijd, weet ik dat ik bijna thuis ben. Het schilderij ’Nog ver te gaan’ is gemaakt in de tijd na mijn echtscheiding. De vrouw op het doek heeft een blauwe deken om en uit de donkere lucht breken wat lichtstralen door.’’ Dat positieve gevoel blijkt ook uit zijn jongste werk Droomreis. Daarop staat zijn eigen blauwe Lelijke Eend. In zijn verbeelding gingen hij en zijn nieuwe geliefde, Caroline op vakantie in coronatijd. Symbolisch rijdt-ie richting de hemel op weg naar dromenland.

Boek en exposities

Peter van Oostzanen heeft de coronatijd gebruikt om een overzicht van zijn werk in boekvorm te gieten. Het boek Circus van Oostzanen, magische schilderijen verschijnt binnenkort.

Nu er na de lockdown weer geëxposeerd kan worden, heeft hij vier tentoonstellingen lopen. In zijn atelier staat nog slechts een handjevol schilderijen. Alle werken zijn bij exposities in Duitsland, België, Soest (vanaf 20 juli in de Oude Kerk) en Amersfoort (Musiom tot 14 november). De Soester tentoonstelling is een reis door de tijd met het werk van 25 jaar kunstschilderschap, waarbij ook verkocht werk van jaren geleden tijdelijk terug in Soest is. Wie alle mooie werken gebundeld wil zien, kan het boek bestellen bij uitgeverij Peles voor 17,90 euro. Het e-mailadres is info@uitgeverijpeles.nl.

Boek en exposities

Peter van Oostzanen heeft de coronatijd gebruikt om een overzicht van zijn werk in boekvorm te gieten. Het boek Circus van Oostzanen, magische schilderijen verschijnt binnenkort.

Nu er na de lockdown weer geëxposeerd kan worden, heeft hij vier tentoonstellingen lopen. In zijn atelier staat nog slechts een handjevol schilderijen. Alle werken zijn bij exposities in Duitsland, België, Soest (vanaf 20 juli in de Oude Kerk) en Amersfoort (Musiom tot 14 november). De Soester tentoonstelling is een reis door de tijd met het werk van 25 jaar kunstenaarschap, waarbij ook verkocht werk van jaren geleden tijdelijk terug is in Soest. Wie alle mooie werken gebundeld wil zien, kan het boek bestellen bij uitgeverij Peles voor 17,90 euro. Het e-mailadres is info@uitgeverijpeles.nl.

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.