Mooie ’Amerikaanse droom’ in Soesterberg dreigt in duigen te vallen; Kunstwerk moet herinnering aan gestationeerde militairen levend houden

De plaatsing van de Alouette III vorig jaar februari.
© Archieffoto Studio Kastermans
Soest

De gestationeerde Amerikanen van de vroegere militaire vliegbasis hebben lang een enorme stempel gedrukt op het dorpsleven in Soesterberg. Een derde van alle inwoners kwam van overzee. Zij introduceerden halloween, baseball en barbecueën in een tijd dat Nederland daar nog amper van gehoord had.

Enthousiaste Soesterbergers ijveren al sinds 2016 voor een kunstwerk ter herinnering aan die menselijke, sociale kant van de ’Yankees’, die veertig jaar in het dorp woonden met hun gezinnen. Toch dreigt het kant en klare plan in duigen te vallen.

,,Het monument is niet om de Amerikanen te eren”, zegt bestuurslid Carel Bense van de Stichting Soesterberg AirForce Memorial (SAM). Het kunstwerk is bedoeld om een tastbare herinnering te houden aan die periode van de Koude Oorlog (1954 tot 1999), waarin de gezinnen van de Amerikaanse militairen in het dorp woonden. De vroegere vliegbasis is tegenwoordig een natuurgebied.

Artist impression van het nieuwe monument.

Het grote struikelbok voor SAM blijkt nu geldgebrek. Gepikeerd is Bense dat de gemeente Soest het initiatief vanuit de burgerij afwimpelt met vijf mille subsidie. Terwijl zij een veelvoud heeft gespendeerd aan de legerhelikopter Alouette III, die nu op een zuil staat in het park over de verdiepte Amersfoortsestraat (N237). Dat is ook de plek voor het SAM-monument van de Soester kunstenaar Chris Rodenburg. ,,Het is frustrerend, omdat onze mensen die heli geregeld hebben bij de Luchtmacht”, aldus Bense. ,,We konden hem om niet krijgen. De gemeente zag er eerst niets in, maar heeft later zonder blikken of blozen veel geld uitgeven voor transport en plaatsing. Wij krijgen nu op ons donder dat we de financiering nog niet rond hebben voor ons kunstwerk. We zijn te naïef geweest. Soesterberg voelt zich hierdoor wéér achtergesteld door de gemeente.”

Artist impression van het nieuwe monument.

Bankjes

Met fondsenwerving is ruim twintigduizend euro in kas of toegezegd, van onder meer het Prins Bernhardfonds, McDonald’s, de gemeenten Soest en Zeist en andere geldschieters. Iets meer dan de helft van de benodigde vijftig mille is nog niet binnen. De stichting doet een ultieme poging het geld te vergaren.

De fundering en bankjes zijn er al. ,,Die bankjes kosten maar liefst 2300 euro, dat zijn echte overheidsprijzen. Voor de omgevingsvergunning die is aangevraagd, zijn we 1300 euro aan legeskosten kwijt.” Zo beschrijft Bens hoe het geld de zak uitvliegt. De stichting wil de donateurs niet teleurstellen en gaat - als het niet anders kan - een kleiner monument plaatsen.

Café Spitfire

De aandacht voor het recente verleden vindt Bense zo belangrijk, omdat die dreigt verloren te gaan. Het dorp Soesterberg wordt ’opnieuw uitgevonden’ met veel nieuwbouw en kersverse inwoners, die de tijd van de vliegbasis niet hebben meegemaakt.

,,Soesterberg was ooit de enige Nederlandse plaats met zoveel allochtonen. Een derde van de inwoners kwam uit de VS. Er was culturele integratie. Iedereen vond het heel normaal, dat ze er waren. Er reden grote Amerikaanse auto’s rond. De militairen hadden geld en konden veel taxfree kopen in hun eigen supermarkt. Meisjes uit het dorp hadden ook relaties met de jonge mannen die hier hun dienstplicht deden. De meisjes wisten in welke cafés de singles rondhingen zoals café Spitfire op weg naar Zeist. Op de vroegere Koninginnedag deden ook de Amerikanen mee. Donkere mannen stonden te barbecueën.”

De militairen kregen in de jaren zeventig een eigen wijk vernoemd naar het Amerikaanse ruimtevaartprogramma met namen als Apollo, Gemini en Mercury.

Volgens Bense is de vliegbasis ook de plek geweest waar vrouwen demonstreerden tegen de plaatsing van kruisraketten in Nederland in de vorige eeuw. ,,Ze ketenden zich vast aan het hek en werden door de marechaussee los geknipt. De vliegbasis had voor velen iets magisch, omdat het allemaal supergeheim was wat er gebeurde”, aldus Bense.

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.