De neergestorte bommenwerper in 1941 bij Berkhout: ’Alle huizen in Bobeldijk leken te branden’ [video]

John Edward Kehoe. De Ier kwam om toen de bommenwerper waar hij boordschutter van was in 1941 boven Berkhout werd neergeschoten.
Berkhout

Omdat het 75 jaar na de bevrijding is, plaatsen we nogmaals een artikel uit 2006. In 1941 stortte een bommenwerper neer bij Berkhout. Jan Wonder schreef op wat hij toen zag. Dick Schilder las dat verslag van zijn in 2004 overleden buurman op 4 mei 2006 voor in de Bavokerk in Ursem.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

,,In de avond van 8 november 1941 steeg onder meer een Handley Page Hampden van het Engelse vliegveld Scampton op, behorende tot het 49ste Sqadron, met als bemanning Pilot Off. Christopher T. Saunders, 28 jaar, gehuwd, Pilot Off. James Markus D'Arcy, 26 jaar, Sgt. John E. Kehoe (Ierland) en Sgt. Stanley G. Mullenger.

Het vliegtuig was op een zogenaamde 'intruder missie' naar het Roergebied, met als opdracht mitrailleuraanvallen uit te voeren op zoeklichten bij Bocholt.

We zaten die avond thuis, toen om kwart voor negen een kort mitrailleursalvo tussen het geronk van vliegtuigen weerklonk. De Duitse nachtjagers beschikten toen al over een radarinstallatie en konden zodoende de vijandelijke vliegtuigen in donker opsporen.

Meteen daarop hoorden we een vliegtuig met gierende motoren naar beneden komen. Volgens ooggetuigen brandde het toestel al.

Na een doffe dreun, was het plotseling akelig stil. Naar ons idee lag het toestel vlak achter de boerderij. Toen we echter voor het huis door de verduistering keken, zagen we in het noorden een hele rij branden en brandjes. Onze eerste gedachte was: alle huizen in Bobeldijk staan in brand. Het was echter dichterbij (±1000m). Het waren de fel brandende wrakstukken van het neergestorte vliegtuig.

Al snel daarna begon het ontploffen van de mitrailleurmunitie. Dat ging zo de gehele nacht door tot de volgende morgen ongeveer 8 uur. Het grondwater had het vuur gedoofd. Het toestel had een groot gat in het weiland geslagen. Slechts het staartwiel stak boven het maaiveld uit.

Een gedenkkruis in het land van de familie Schilder aan het Westeinde in Berkhout herinnert aan een neergestorte bommenwerper.
© Archief

Ondertussen was 's nachts het vijf man sterke Duitse bewakingsteam gearriveerd en was het niet meer mogelijk bij het wrak te komen. De Duitsers werden bij de familie Braas ingekwartierd. Daar wij ver van de voordeur sliepen, hadden we het bellen niet gehoord, anders hadden wij ze gekregen. Ze waren slecht te spreken omdat wij ze niet hadden binnengelaten.

Buurman D. Schilder, op wiens land het vliegtuig was gevallen, wilde graag naar z'n vee kijken dat tussen de wrakstukken rondliep. Ik ben toen naar één van de twee oudere Duitsers gegaan en heb gevraagd of we naar de schapen en kalveren die daar liepen mochten kijken.

De Duitsers liepen geen wacht bij het vliegtuig maar keken vanaf de weg of er geen mensen bij het wrak kwamen. De Duitser stemde toe, maar ging mee, met z'n geweer aan de schouder aan de schouder. Zo gingen we onder geleide, Schilder, vader Wonder en ik, het land in.

Schilder en vader telden het vee, en het was verwonderlijk: er was geen dier gedood of verwond. Ik had echter meer aandacht voor de wrakstukken, waar we tussendoor liepen. Ik herinner me een paar munitietrommels en enige seinpatronen.

De wacht bleef bij mij en ik mocht nergens aankomen. Ik vond een stukje uniform met een gedeelte van een wing (vleugel) erop. Ik mocht het niet meenemen, maar wist toch snel het stukje wing eraf te scheuren. Ik heb dit nog steeds in mijn bezit.

Munitietrommel van de bommenwerper bij Berkhout, geborgen in 2008.
© Archief

Ik vroeg aan de wacht of ik dichter naar het gat mocht. ,,Dat kan je beter niet doen'', zei de Duitser. ,,Het is daar zo verschrikkelijk vanwege de menselijke delen.'' Op de terugweg zagen we een bemanningslid bij z'n parachute liggen. Hij was of te laat gesprongen of met de chute blijven haken.

De Duitser stond stil en zei: ,,Hij heeft ook een moeder of vrouw die tevergeefs op hem wacht. Het wordt tijd dat de oorlog beëindigd wordt.'' Het zou echter nog 3,5 jaar duren.

In de loop van de dag werden de lijken geborgen van twee bemanningsleden en op de militaire begraafplaats in Bergen begraven. Dit waren Saunders en D'Arcy. Na een paar dagen werden de wrakstukken afgevoerd en vertrokken de Duitsers. Toen we bij het gat kwamen stak alleen het staartwiel er nog uit.

Het gat was gevuld met helgroen water. Dit wordt veroorzaakt door een zakje poeder, dat in het water oplost. Bij een crash op zee valt dit erg op met het gele reddingsvlot ertussen. Ik heb ook nog wat onderdeeltjes gehad, maar die zijn helaas later verloren gegaan.

Het gat werd gedicht en er werd een kruis geplaatst, met het opschrift 'Unbekantte flieger'. Na de oorlog werd dit vervangen met de namen Kehoe en Mullenger.

Rond 1950 werd het gat geopend door een oud ijzerboer. Op vier meter diepte werd er slechts één propellerblad gevonden en aluminiumstukken, maar geen motoren, die liggen er dus nog steeds, misschien wel zes meter diep. Het houten herdenkingskruis was ondertussen verrot en werd niet meer vervangen, tot ongenoegen van veel mensen.

Ik stelde daarom in 1983 voor een nieuw herinneringskruis te plaatsen op het veldgraf. Ik stelde me in verbinding met de heer L. Schilder en z'n zoon Dick. Zij reageerden zeer positief.

We hebben het kruis ongeveer 50 meter naar het oosten geplaatst, toen in een sloot, nu in een hek, zodoende hebben ze er met landwerkzaam heden geen last van. De gemeente van Berkhout was genegen het marmeren plaatje met namen te bekostigen. Dit monumentje werd op 4 mei 1983, in het bijzijn van ongeveer 100 mensen, onthuld.”

Onze verslaggever Eric Molenaar heeft al zijn artikelen over dit onderwerp gebundeld op een speciale site.

Documentaire over het opgraven van het vliegtuigwrak bij Berkhout, en net neerschieten van de bommenwerper:

Meer nieuws uit Regio

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.