Premium

Beelden, Barbizon en Bergen in Singer Laren

1/2

De Van den Brink Galerij in Singer Laren heeft deze dagen een vorstelijke uitstraling. Elf beelden uit de eigen collectie hebben er tot en met 10 mei een plek gekregen onder de titel ’Beeldenrijm’.

’De smart’ (circa 1882) van Auguste Rodin opent de tentoonstelling van de indrukwekkende werken, die in een rechte lijn worden gepresenteerd als in de beeldengalerij van een paleis. We kijken naar een maskerachtig gelaat, vertrokken en met opengesperde mond. De kop is van ons afgewend, want iets naar boven gekanteld; dit mens is onbenaderbaar in zijn geestelijke pijn.

Het beeld maakt deel uit van de ’De hellepoort’, een reeks waaraan Rodin zijn hele leven zou werken. Rond 1904 werd ’De smart’ door hem uit de serie gelicht en als zelfstandig beeld gegoten. Het vormt samen met Rodins ’Eva’, even verderop in de rij, het uitgangspunt van ’Beeldenrijm’.

Anne van Lienden, samensteller van de tentoonstelling en conservator van het museum, sluit met ’Beeldenrijm’ aan bij het introspectieve karakter van ’Spiegel van de ziel’, de hoofdtentoonstelling in Singer Laren. Met de beeldenreeks heeft ze in de Van den Brink Galerij een bijna meditatieve sfeer weten te creëren.

Singer Laren beheert zeven werken van Rodin en heeft daarmee de grootste verzameling van zijn werk in Nederland. In 1928 kocht Anna Singer de eerste beelden, in 1937 voltooide ze de collectie met de aankoop van ’De denker’, ’De smart’ en ’Eva’.

Ook ’Eva’ maakt deel uit van ’De hellepoort’ en net als ’De smart’ liet Rodin dit vanaf 1881 als zelfstandig beeld uitvoeren.

’Eva’ en ’De smart’ omarmen als het ware de overige negen werken van ’Beeldenrijm’. Deze ’rijmen’ alle op dat van Rodin. Niet zo gek, want Rodin was in de twintigste eeuw een grote inspirator voor beeldhouwers die in de klassieke figuratieve traditie bleven werken. Zo zien we in de tentoonstelling ’Denkerskop’ (circa 1915-1923) van Bernhard Richters, die daarmee onverholen verwijst naar Rodins wereldberoemde ’De denker’.

Nationaal Monument

Van John Rädecker is in de tentoonstelling ’Maskerkop’ uit 1928 opgenomen. De beeldhouwer krijgt twintig jaar later opdracht voor het ontwerp van het Nationaal Monument op de Dam. Hij zou de openbaarmaking daarvan niet meemaken; steenstof had zijn longen aangetast. Vier maanden na zijn dood werd het werk onthuld.

Gijs van den Hof liet zich inspireren door klassieken als Michelangelo én door Rodin. In Singer Laren staat zijn ’De beeldhouwer’ (1945) dat grote overeenkomsten vertoont met Rodins ’Eva’. Beide figuren rusten op het rechterstandbeen, waardoor het lichaam enigszins een s-vorm krijgt: de klassieke contra-posthouding. Het mannelijk naakt van Van den Hof houdt een soortgelijke, kleine sculptuur in de linkerhand, wat doet denken aan een oneindig beeldeffect.

Van den Hofs belangrijkste thema was de harmonie tussen het leven en de natuur, door hem teruggebracht tot het vrouwelijk naakt. ’De baadster’ (1942) is een uit kersenhout vervaardigd vrouwelijk naakt. Het is ongelooflijk hoe Van den Hof het water van haar hand laat afstromen en het om haar benen golft.

Van den Hofs thema van het leven en de natuur raakt aan dat van de tweede tentoonstelling rond ’De spiegel van de ziel’, namelijk die in de tuinzalen van het museum. Daar zijn 42 schilderijen uit de collectie samengebracht onder de titel ’Van Barbizon tot Bergen’. Enkele zijn uit de Collectie Nardinc, de privéverzameling van Els en Jaap Blokker die Singer Laren in 2018 geschonken werd. Sommige schilderijen worden nu voor het eerst getoond.

Parijse keien

Bijvoorbeeld het schilderij ’Madeleine-Bastille Omnibus’ (circa 1902) van Kees Maks van een met paarden bespannen rijtuig dat in volle vaart over Parijse keien raast. Het hangt naast ’De Dam (De Nieuwe Kerk te Amsterdam, 1891))’ van George Hendrik Breitner. Maks wilde de grote stad schilderen, naar Breitners voorbeeld. Hij kreeg overigens alleen goedkeuring van zijn vader om zich op de schilderkunst toe te leggen, omdat Breitner Maks ter wille was met adviezen over zijn werk. De vader van Maks was aannemer en bouwde een atelier voor Breitner in Amsterdam.

’Van Barbizon tot Bergen’ werd eveneens samengesteld door conservator Anne van Lienden, dit keer in samenwerking met junior conservator Roby Boes. De gehele Collectie Nardinc krijgt een plek in een nieuwe museumvleugel, maar de bezoeker kan nu al vaststellen hoezeer deze verweven is met de Singercollectie.

Schelpenvissers

In de tuinzalen maakt de bezoeker een reis door de tijd met zijn verschillende kunststromingen van de negentiende-eeuwse landschapsschilders uit Barbizon, Den Haag en Laren tot de eerste Nederlandse expressionisten die vanaf 1914 in Bergen gingen werken. Het oer-Hollandse ’Schelpenvissers op het strand’ van Evert Pieters, het stralende ’Lente’ van Arnold Marc Gorter, het zomerse, impressionistische ’De tafel en het huis’ van Henri Le Sidaner en het expressionistische ’Mystieke vijver’ van Elsa Berg; het is er allemaal.

’Beeldenrijm’ en ’Van Barbizon tot Bergen’, Singer Laren, tot en met 10 mei. singerlaren.nl.

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.