Premium

Ouderwetse methode van bombrieven kan duiden op ’boomer’, zeggen deskundigen

Ouderwetse methode van bombrieven kan duiden op ’boomer’, zeggen deskundigen
Donderdagmiddag ontplofte een poststuk bij een groot ING-kantoor in Amsterdam.
© ANP
Amsterdam

Is de bombriefverzender een ’boomer’, een al wat ouder iemand? Zou heel goed kunnen, zeggen verschillende deskundigen. Een bombrief is ouderwets en daarom ’heel slim’.

„Digitaal laat áltijd sporen na. Bellingcat diept vanuit de slaapkamer wereldproblemen op. Taghi is gevonden, ondanks z’n versleutelde communicatie’’, zegt een oud-rechercheur en -profiler van de politie.

Geen sporen

Bij een envelop of pakketje hoeven er geen sporen te zijn. ,,Als je het goed doet. Misschien heeft de dader die interessante serie over de Unabomber gezien. Dan weet je hoe je het moet aanpakken.”

De Unabomber, een geflipte wetenschapper, pleegde tussen 1978 en 1995 zeventien aanslagen met bombrieven in de VS. Vooral universiteiten en luchtvaartmaatschappijen (airlines) waren doelwit, vandaar zijn bijnaam. Het resultaat van zijn idealistische strijd voor behoud van de wildernis in Montana: drie doden en 23 gewonden.

Dodelijk waren ook de poststukken van Oostenrijker Franz Fuchs. Hij had het in de jaren negentig gemunt op bestrijders van racisme. Hij doodde vier personen, vijftien anderen raakten gewond. Sommigen missen ledematen.

Old school

Bombrieven en -pakketten komen van terroristen of van mensen die op geld uit zijn. Daarop wijst rechtspsycholoog Peter van Koppen uit Haarlem. ,,Meer smaken zijn er niet.’’

Bij de recente reeks bombrieven in Nederland draait het om bitcoins. Het lastig traceerbare online betalingsmiddel is gewild onder criminelen. De old school-aanpak valt uit de toon. Zeker in ons land, dat geen noemenswaardige ervaring heeft met bombrieven.

Een beetje afperser wordt heden ten dage gijzelhacker. Digitaal gevloerde bedrijven en instellingen betalen grif. Recent voorbeeld is de Universiteit Maastricht. Die maakte een simpele rekensom: de schade zou vele malen groter zijn als de gijzeling langer zou duren.

,,Bombrieven ouderwets? Misschien. Maar wél effectief’’, stelt politiesocioloog Jaap Timmer. ,,Het kan best gaan om een ouder iemand die merkte dat het hacken van een bank hem boven zijn pet ging.’’

RaRa

De methode doet Timmer denken aan bommeldingen van RaRa, waarmee de linkse activisten in de jaren ’80 en ’90 vooral Noord-Holland terroriseerden. ,,Meestal loos alarm.’’

Hoe groot het effect is van dreigen met een bomaanslag, merkte politiesocioloog Jaap Timmer in zijn tijd bij de gemeentepolitie Hoorn. ,,Actiegroep RaRa deed toen vaak bommeldingen in Noord-Holland. Ook bij een Shell-tankstation in Hoorn zou een bom liggen. Ik heb toen geholpen de hele wijk te ontruimen. Hoewel je wist dat het waarschijnlijk niks zou zijn, was de angst groot.’’

De oud-rechercheur noemt de dader een viespeuk. Hij doelt op de impact van de gehanteerde methode. ,,Ik snap de paniek wel. Je weet namelijk nooit waar zo iemand eindigt.’’

Particulieren

,,Wie zal zeggen of er niet al een pakketje onderweg met wél een serieus explosief? Er zijn heel veel postkamers in ons land, met heel veel medewerkers. Die kunnen zich hier slecht tegen wapenen. En wat als hij besluit ook aan particulieren bombrieven te sturen?’’

Ouderwetse methode van bombrieven kan duiden op ’boomer’, zeggen deskundigen
De politie toont een foto van een van de bombrieven die woensdag afging. Belangrijke kenmerken: twee postzegels en een verdikking van de inhoud aan een kant.
© Politie

Dat het na een maand ’rust’ nu weer helemaal los gaat met de bombrieven, kan volgens Timmer allerlei verklaringen hebben. ,,Misschien heeft hij iets gefabriceerd dat veel zwaarder is dan een rotje. Het lijkt me sowieso niet zo simpel. Je wilt toch iets maken dat pas ontploft als het in handen van de geadresseerde komt.’’

Zelfs de Oostenrijkse ’beroemdheid’ Franz Fuchs op het gebied van bombrieven was op dit punt niet feilloos. In 1995 ontplofte twee van zijn maaksels in een brievenbus in Graz. Tussen de brokstukken vond de politie nog twee bombrieven, gericht aan de directeur van een school met tweetalig onderwijs en aan de moeder van een in Oostenrijk populaire zanger van Kroatische afkomst.

Vroegploffers

Doelwit van een van de geplofte enveloppen was de vestiging van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR in Wenen. Fuchs had het gemunt op voorvechters van minderheden. De vroegploffers leidden ertoe dat brievenbussen het Alpenland een tijdlang niet werden geleegd.

In 1997 werd een inwoner van Enschede veroordeeld tot tbs met dwangverpleging omdat hij had geprobeerd zijn oma in Zutphen te vermoorden met een bombrief. De 85-jarige dame overleefde de aanslag, maar raakte wel gewond aan haar gezicht en handen.

Volgens de oud-rechercheur is het in het geval van de huidige bombriefmaker een kwestie van tijd voor de politie beet heeft. Dat zeggen ook andere deskundigen. Het is wachten op een fout, zoals traceerbare kookwekkers de Jumbo-afperser in 2015 de kop kostten.

Meer nieuws uit Amsterdam

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.