Premium

Strijkkwartet Biënnale acht dagen in Amsterdam

Strijkkwartet Biënnale acht dagen in Amsterdam
Het Pavel Haas Quartet.
© Foto Marco Borggreve

De Strijkkwartet Biënnale Amsterdam beleeft vanaf zaterdag zijn tweede editie, met meer dan vijftig concerten van negentien strijkkwartetten verspreid over acht festivaldagen.

Het is de voortzetting van een reis die twee jaar geleden begon, zegt programmeur Robin de Bruijn. Een festival louter voor strijkkwartetten? Dat bestond nog niet, maar het bleek met 11.000 bezoekers een succes. Dus is er weer de mogelijkheid je acht dagen onder te dompelen in de wereld van het kwartet: twee violen, altviool en cello. De tweede editie is het moeilijkst, zegt De Bruijn. ,,De eerste keer is alles nieuw en iedereen nieuwsgierig, nu moet je dat weer zien waar te maken.’’

Moet lukken, als je naar het affiche kijkt: het Artemis Quartet, het Pavel Haas Quartet en het Julliard Quartet horen tot de wereldtop. Maar de grote namen zijn niet zaligmakend, weet De Bruijn: ,,Mensen haken aan op heel verschillende dingen. Er zijn er die inderdaad voor het Artemis Quartet komen. Maar op een festival als dit ontdek je steeds nieuwe dingen. Neem het Calder Quartet uit Amerika. Nog nooit in Nederland geweest, vind ik zelf een van de spannendste kwartetten.’’

De biënnale wil niet alleen drijven op de ‘grote’ werken die voor strijkkwartet zijn geschreven. Zeker, Beethoven wordt gespeeld. Iedere dag zelfs, is er een ‘vroege’ Beethoven (in de ochtend) en een ‘late’ (de afsluiting van elke festivaldag). Maar er is ook een vier uur durende reis langs de ‘alternatieve canon’ van de muziek voor strijkkwartet. Denk aan componisten als Steve Reich en Morton Feltman. De Bruijn: ,,Muziek waar je misschien niet meteen aan dacht, maar avontuurlijk en met zeggingskracht.’’

,,Wat we doen reflecteert ook de buitenwereld’’, zegt De Bruijn, een twintiger die tot voor kort nog musicologie studeerde. ,,Het ideale festival staat in contact met de maatschappij van nu. Denk aan de verhouding man-vrouw of westers en niet-westers. Het moet maatschappelijk relevant zijn. Er is prachtig repertoire waarmee je heel veel kanten op kunt, maar de uitdaging is die werken op een manier te brengen die ook 250 jaar later iets betekent.’’

Zelf is hij het strijkkwartet langzamerhand gaan waarderen. ,,Er is zoveel muziek van waanzinnige kwaliteit. En als je erin duikt ontdek je ook het verhaal van vier musici die een wereldje op zich vormen waarin keihard gewerkt wordt. Als je ziet hoe ze bewegen en naar elkaar kijken dan blijkt ook hoe visueel en menselijk het strijkkwartet is. Veel meer dan een symfonieorkest waar je blik nog wel eens wil afdwalen naar de violist op de derde rij die zo verveeld kijkt.’’

Het ‘kernrepertoire’ van Beethoven, Brahms, Mozart wordt natuurlijk gespeeld, maar de organisatie zoekt ook het experiment. Niet altijd makkelijk, want strijkkwartetten zijn vaak perfectionistisch tot in het extreme. Dat maakt het soms lastig iets afwijkends van ze te vragen. De Bruijn: ,,Maar sommige reageren juist opgelucht als blijkt dat bij ons alles kan. Dan wil de een alles van Sjostakovitsj spelen en de ander iets doen met dans en licht.’’

Risico

Waarschijnlijk gaat het Alma Quartet het verst. Dat zal kwartetten van Beethoven doen met New Cool Collective (koperblazers, percussie, toetsen). De Bruijn. ,,Je moet het risico nemen. Dit is het andere uiterste van jaren oefenen op één stuk. Het wordt nú gemaakt, al is het bronmateriaal natuurlijk geweldig.’’ Ook niet-alledaags, althans voor westerse oren: het Turkse Borusan Quartet. Thuis spelen zij westers repertoire, in Amsterdam brengen ze muziek van Turkse componisten.

Verder is het resultaat van diverse compositieopdrachten te horen. ,,Wij zoeken componisten die het strijkkwartet de stem van nu kunnen geven. We leven in een veranderende wereld, door media is ook muziek diffuus geworden en vermengen klassiek, jazz, pop en elektronische muziek zich. Het hoeft ook niet abstract en moeilijk. Veel hedendaagse componisten schrijven mooi en begrijpelijk, en toch met betekenis.’’

Strijkkwartet Biënnale Amsterdam. Muziekgebouw. Van 25 januari tot en met 1 februari. Muziekgebouw.nl

Meer nieuws uit Cultuur

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.