De Gooi- en Eemlander van het Jaar 2019: Johan Verheij wil Huizen verlevendigen met meer theater en muziek

Johan Verheij: ,,Ik leg de lat dan heel hoog, wil iedereen op topniveau laten presteren.’’
© FOTO STUDIO KASTERMANS/LEON DAKKUS

Wie wordt De Gooi- en Eemlander van het Jaar? De redactie heeft acht kandidaten geselecteerd. Zij maken kans op de jaarlijkse prijs: een geldbedrag, een cartoon, een bronzen beeldje van De Krantenlezer en eeuwige roem. Lezers en bezoekers van de site kunnen in januari een stem uitbrengen op hun favoriete kandidaat. De komende dagen stellen we de acht genomineerden in acht interviews voor. Vandaag: Johan Verheij uit Huizen.

Net als velen voor hem werd Johan Verheij thuis bepaald niet aangemoedigd om een culturele carrière op te bouwen. De kunsten, daarmee viel toch niets te verdienen, zo werd gedacht in het streng christelijk gezin in Hardinxveld-Giessendam waar de jonge Johan Verheij al op zesjarige leeftijd begon met mandoline en gitaar spelen.

Vijftig jaar is hij nu en ondertussen al lang onderdeel van de Nederlandse theaterwereld. Inmiddels woont hij met zijn gezin al jaren in Huizen. Daar is hij een hoop onontgonnen gebied gaan loswoelen. „Qua beeldende kunst is er in Huizen wel het een en ander, maar op theatergebied kan er nog heel veel meer. Toneelvereniging De Plankeniers bestaat niet meer, er is nog één toneelclub, Ontwaakt. Ik heb besloten weer wat meer leven in de brouwerij te brengen.”

In 2017 begon Verheij met de organisatie van de Theaterroute in Huizen. „Lekker, iets doen in je eigen woonplaats, voor het eerst kon ik op de fiets.” Aanvankelijk drie dagen, maar in 2020 worden dat er al zes. Voor de kerst speelde hij met enkele anderen ’dinershows’ - puntige scenes tussen de gangen door - in restaurant Porterhouse in het Nautisch Kwartier. En hij gaat aan de slag met musicalvereniging Staccato. Er liggen nog meer plannen. „Het borrelt bij mij continu.”

Cabaretgroep

Met liefde voor theater en muziek is hij geboren. Zijn leven begon pas goed toen Johan Verheij van de christelijke middelbare school werd ’getrapt’ en zijn opleiding ging afronden in Gorinchem. „Een totaal andere tijd brak aan. Op die school was een cabaretgroep, een schoolkrant, er werd gemusiceerd. Ik deed meteen overal aan mee.”

Zelfs zodanig enthousiast dat er weinig ruimte overbleef om te leren. Dus volgde een ouderlijk dreigement: een jeugdinternaat in Zwitserland. „Dat zag ik niet zitten. Ik heb vervolgens havo en vwo in één jaar tijd afgemaakt op het Luzac College.”

Hij ging theater-, film- en televisiewetenschappen studeren aan de universiteit van Utrecht. Maar zijn hart en ziel lagen toch echt bij het theater máken. Dus besloot hij op zijn 26e naar de Theateracademie in Amsterdam te stappen. „Ik had mijn studiefinanciering al verbruikt. Op voorspraak van Bram Vermeulen heb ik toen toch een beurs gekregen.”

Voordat hij in Huizen terechtkwam met zijn vrouw Dieuwke Tijsen en hun kinderen en zich daar ontwikkelde tot een aanjager van culturele initiatieven, beleefde Johan Verheij diverse avonturen. Acteur in Archeon, het historisch museumpark. „Was ik Romeins soldaat of stond ik in een lendendoekje te worstelen.”

Lebbis en Jansen

In een extra stagejaar van de Theateracademie was hij tekstschrijver bij ’Dit was het Nieuws’. „Ik wilde overal bij zijn, iets leren. Lebbis en Jansen schreven daar veel teksten en grappen, die van mij werden vaak weggewoven. Ging ik toch elke week turven hoeveel grapjes van mij het programma hadden gehaald. Een harde leerschool.”

Verheij kwam in dienst bij Stage Entertainment, in 1998 opgericht door Joop van den Ende. Eerst regisseerde de kinderen in de musical The Sound of Music. „Ik vond dat echt tof. Ik wilde meer leren over regisseren en heb toen gratis stagegelopen bij Passion, een niet zo bekende musical, maar wel met Stanley Burleson, Vera Mann en Pia Douwes. Het echte musicalpubliek liep soms weg; er zaten geen meezingers in het stuk. Maar de critici waren laaiend enthousiast.”

Daarna volgde The Beauty and the Beast. „Disney hè, dus een Amerikaan zette de hele boel op poten en toen het stond mocht ik de zaken in de gaten houden als ’resident-director’. Ik merkte snel dat ik heel strak in het korset van Disney zat. Geen enkele ruimte voor eigen inbreng, variaties. Disney bepaalde. Ik kon mijn creativiteit niet kwijt. Ik voelde dat ik afstompte. Je zit ook in een bubble: er bestaat alleen maar werk, ook op verjaardagen en feestdagen. Dat is niet te combineren met een gezond gezinsleven.”

Zware thema’s

Zijn mooie salaris en z’n lease-BMW, het kon hem gestolen worden. Alleen zijn vrouw, die hij bij Stage Entertainment leerde kennen, bleef hij trouw toen hij Stage Entertainment verliet en een eigen bedrijfje begon: Theaterwerk Spiriet. Hij maakte een ontroerende stuk over borstkanker en daarna over zelfdoding. Zware thema’s, maar volle zalen. „Juist toen het stuk ’Eindeloos’, over zelfdoding, liep, deed mijn vader een poging om zichzelf van het leven te beroven. Bizar. Hij werd toevallig tijdig gevonden en zijn maag kon worden leeggepompt. Daarna heeft hij zelfs meegeholpen aan de voorstelling. Voor hem werkte dat therapeutisch.”

’Eindeloos’ haalde het eind van de tournee door Nederland niet omdat Spiriet failliet ging. Zijn beste vriend, die de geldzaken regelde, had hem bedonderd en was er met de poet vandoor gegaan. „Ik had niks in de gaten gehad. Woede en teleurstelling natuurlijk. En zo zonde dat we de tour niet konden afmaken.”

Ook in Huizen zijn de initiatieven die hij ontplooit nooit alleen maar amusement. „Ik heb me verdiept in de historie van Huizen, van de visserij, tot de grafheuvels en het melkmeisje. In 2017 begon ik met de Theaterroute. Professionele acteurs, aangevuld met plaatselijke amateurs. Voorstellinkjes van vijftien tot twintig minuten, lokale thema’s, allemaal op een andere locatie in het dorp. Het is zo’n succes dat we de komende editie al zes avonden kunnen doen. Ik wil meer en meer, ik zit vol ideeën.”

Wat hij maakt moet kwaliteit hebben. Bij musicalvereniging Staccato in Huizen is hij nu ook begonnen als gastregisseur. „Ik leg de lat dan heel hoog, wil iedereen op topniveau laten presteren. Niet alle mensen bij zo’n club zijn dat gewend. Het vereist honderd procent toewijding. Er zijn er al en paar weggelopen, maar dat moet dan maar.”

En dan nog iets dat hem dwarszit. Zijn Theaterroute krijgt in 2020 geen gemeentesubsidie. „Drie jaar is onze aanvraag gehonoreerd. Nu we de vierde editie aan het maken zijn, hoort er bestuurstechnisch over structurele subsidie te worden geoordeeld. Wist ik niet en ik heb dat te laat aangevraagd. Ik ben daarover behoorlijk geïrriteerd. Burgemeester Sicko Heldoorn liep de voorgaande jaren steeds mee met de Theaterroute, wethouder Marlous Verbeek opende het evenement en opeens zijn regeltjes belangrijker dan dit mooie project waaraan steeds meer mensen plezier beleven.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.