De Gooi- en Eemlander van het jaar 2019: genomineerde Jelle Harder is natuurbeschermer en luis in de pels. ’Er is altijd een verborgen agenda’

Jelle Harder bij de kaalslag voor de aanleg van het HOV-tracé.
© STUDIO KASTERMANS

Wie wordt De Gooi- en Eemlander van het Jaar? De redactie heeft acht kandidaten geselecteerd. Zij maken kans op de jaarlijkse prijs, een geldbedrag, een cartoon, een bronzen beeldje van De Krantenlezer en eeuwige roem. Lezers en bezoekers van de site kunnen in januari een stem uitbrengen op hun favoriete kandidaat. De komende dagen stellen we de acht genomineerden in acht interviews voor. Vandaag: Jelle Harder.

Met Anna’s Hoeve als achtertuin werd Jelle Harder al op jonge leeftijd gegrepen door de natuur. De inmiddels 71-jarige Hilversummer werkte 30 jaar voor Landschap Noord-Holland, maar staat vooral bekend als de ’ijsvogelman’.

Hij zette de IJsvogelwerkgroep Gooi en Vechtstreek op, met inmiddels zo’n 65 vrijwilligers. In 2013 kreeg hij in Naarden de Emil Ludenpenning uitgereikt voor zijn langdurige en tomeloze inzet voor de natuur en het landschap. 2019 was voor hem echter hét jaar van zijn strijd tegen de Hoogwaardige Openbaar Vervoer verbinding (HOV) dwars door Anna’s Hoeve en Monnikenberg, met de massale bomenkap tot gevolg.

„Het zijn vooral overheidsinstanties die de natuur verkwanselen. Betrokken burgers zijn alleen maar lastig voor het proces wat al in gang gezet is.” Ook als je er zoals Harder een bak aan ervaring en verstand van het gebied hebt.

„Ze proberen je zoveel mogelijk te negeren of liegen je gewoon voor. Ik probeer met mijn acties, vaak samen met de Vereniging tot Behoud van Anna’s Hoeve, nog meer rotzooi te voorkomen. Anders wordt alles platgelopen.” Harder is inmiddels bijna voltijd luis in de pels. „Ik ben er elke dag mee bezig. Ik vind het een geuzennaam.”

Ravage

Als kind vond Jelle Harder het al heerlijk om buiten ze zijn, maar jaren later zit hij dagelijks volop tussen de juridische regels, bezwaarschriften en overleggen. Te midden van de kaalslag naast het spoor in Anna’s Hoeve en Monnikenberg vertelt hij zijn verhaal.

„Natuur is prachtig en essentieel voor een mens. Hier stonden allemaal prachtige beuken van meer dan honderd jaar oud. Het was een fantastische plek. Alles is weg”, vertelt Harder, staand bij de plaats waar het inmiddels een grote ravage is.

Achter hekken is een aannemer met groot materieel bezig. Grote boomstronken zijn duidelijk met grof geweld uit de grond gewerkt. „Dit had heel eenvoudig voorkomen kunnen worden door de Tergooiboog te nemen”, terwijl Harder naar de A27 en spoorlijn wijst, waarlangs de in totaal minimaal 130 miljoen euro kostende nieuwe buslijn tussen Huizen en Hilversum CS wordt aangelegd.

De gemeente en provincie kozen ervoor om de route deels langs de spoorlijn en daarmee door het bos te laten lopen. „Terwijl de route via de bestaande Soestdijkerstraatweg en het ziekenhuis had gekund. Die route zou naar schatting 8 tot 10 miljoen euro goedkoper zijn.” Het is wat de Vereniging tot Behoud van Anna’s Hoeve, in navolging van Alterra (Wageningen Universiteit), ook had voorgesteld. „Alleen volgens de provincie zouden de passagiers er dan 1.19 minuut langer over het traject doen. Een minuut en negentien seconden?! Daar kap je toch geen duizenden bomen voor?”

Handjeklap

Het voorstel van de Tergooiboog belandde echter nooit bij de raadsvergaderingen in Hilversum, Laren en Eemnes en ook niet bij de Provinciale Statenleden van Noord-Holland. Ook het Goois Natuurreservaat (GNR) - met daarin vooral burgemeesters en wethouders - liet het gebeuren. „Gedeputeerden willen aan het eind van hun termijn graag kunnen zeggen, kijk eens, dit is wat ik gerealiseerd heb. Er wordt handjeklap gedaan en de bevolking heeft het nakijken.”

Harder kent het gebied op zijn duimpje en kent het hele arsenaal planten en dieren. Hij zet zich in van de boommarters tot zeer beschermde kamsalamanders. „Ik blijf een beetje schoolmeester en wil mensen graag bekend maken met wat er allemaal te zien is. En ook dat natuur niet vanzelfsprekend is. Als het eenmaal weg is, is het weg.”

Dassenburcht

Zo maakte Harder de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (de instantie die erop moet toezien dat de overheidsregels worden gehandhaafd) in juni 2018 via een bezwaar attent op een dassenburcht. In 2019 maakte hij bij verschillende instanties nog driemaal schriftelijk dan wel mondeling melding van de burcht, stuurde foto’s toe en ging zelfs met een afgevaardigde van de provincie gaan kijken.

„Ze zeiden steeds dat ze nog niet wisten wat ze ermee moesten. Vervolgens is de aannemer gewoon aan het werk gegaan en heeft de boel verruïneerd. En wat denk je dat ze daarna in een persbericht naar alle kranten schrijven? Dat ze bij het omzagen van de bomen tot hun stomme verbazing een dassenburcht tegenkwamen! Zelfs in hun eigen rapporten staat klip en klaar dat er een dassenburcht was. De burger wordt heel bewust in de maling genomen.”

Mierenhoop

Volgens de papieren klopt volgens Harder overigens altijd alles. „Maar als je ter plaatse gaat kijken zie je overtreding na overtreding”, zegt hij. „Kijk, hier hebben ze over een mierenhoop heengereden. Mieren zijn heel belangrijk voor het hele ecosysteem en het is daarom een beschermde plek. Je wordt er stapelgek van.”

Na vele jaren in de bossen en strijdend voor de natuur, komt Harder tot de trieste conclusie dat er altijd iets anders speelt dan wat de burger verteld wordt. „Er blijkt altijd een verborgen agenda te zijn. Er worden rookwolken opgetrokken en mist gecreëerd. Maar uiteindelijk gebeurt er wat ze al die tijd al in hun hoofd hadden. Het gaat om geld en macht vermoed ik. Ik zie het dan maar als mijn taak om daar wat tegen te doen.”

Harder blijft dan ook strijdbaar. „Ik zie ook kansen. In juni hebben we bijvoorbeeld extra maatregelen voorgesteld waarmee de kwaliteit in de overgebleven natuur rondom Anna’s Hoeve verbeterd moet worden. Gelukkig heeft de provincie hier inmiddels mee ingestemd en ook het GNR ziet het belang hiervan in. Ik zie dat als een belangrijk resultaat van alle inspanningen.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.