Premium

Honderden vrijwilligers plaatsen op kerstavond lichtjes bij oorlogsgraven

Honderden vrijwilligers plaatsen op kerstavond lichtjes bij oorlogsgraven
Ook vanavond worden bij honderden oorlogsgraven lichtjes geplaatst, zoals hier vorig jaar in Leusden.
© Foto Hollandse Hoogte/Bram Petraeus
Callantsoog

Altijd als Karrie van Ruler-Kuijpers (67) naar het strand gaat, denkt ze even: ’daar ligt ’ie’. Sinds enkele jaren plaatsen haar man en zij op kerstavond een lichtje op het graf van Norman David Crockart, het enige oorlogsgraf op het kerkhof van Callantsoog. Dinsdagavond gaan ze er vanuit hun woonplaats Anna Paulowna weer naartoe.

Van Ruler is een van de honderden vrijwilligers die op kerstavond naar erevelden en begraafplaatsen in het land gaan om gesneuvelde geallieerde militairen te gedenken. Zoals ook Marit Klooster (52) uit Enkhuizen.

„We kunnen ze niet meer bedanken, maar we kunnen ze wel blijven herinneren”, zegt zij. Dat motiveerde haar om vorig jaar op de algemene begraafplaats in Enkhuizen lichtjes te plaatsen op kerstavond bij de graven van Engelse oorlogsvliegers.

Wat meespeelde is dat haar zoon, inmiddels dertig, op 21-jarige leeftijd een half jaar als militair naar Afghanistan was uitgezonden. „Hij is een jonge veteraan.”

Ze nodigt hem dit jaar ook uit om haar te vergezellen. Evenals een Irak-veteraan die ze kent en hopelijk ook diens jonge kinderen. „Het zou mooi zijn als we dit door kunnen geven aan de jongere generatie”, zegt Klooster.

Zij hoorde twee jaar geleden van de lichtjesactie maar was toen net te laat om mee te doen. Ze belde de beheerder van de begraafplaats. „Die was net door een Enkhuizer benaderd die hetzelfde wil doen.” Vorig jaar heeft Klooster met hem op de begraafplaats de lichtjes geplaatst. „De beheerder wist bij elk graf iets te vertellen.”

Dat, tezamen de lichtjes bij de graven, maakte indruk op haar. „Het was een heel mooi gezicht, zo terwijl het net schemert.” De begraafplaats stelde de lichtjes beschikbaar. „Ze gebruiken ze ook bij Allerzielen. Ik had echter de hele Action al leeggekocht”, vertelt ze.

Denemarken

Crockart was piloot van een Britse bommenwerper die in de nacht van 26 op 27 juni 1940 met motorstoring te kampen kreeg en neerstortte in de Noordzee. De vier bemanningsleden kwamen om. Crockart is in Callantsoog ter aarde besteld op het enige oorlogsgraf uit het Gemenebest in het dorp.

Een ander ligt in Denemarken en twee zijn nooit teruggevonden. Karrie van Ruler kwam op het spoor van het Callantsoger oorlogsgraf door haar schoonzoon Duco Mansholt uit Stroe.

Die plaatst al jaren met haar dochter Debbie van Ruler op een twintigtal oorlogsgraven lichtjes in Middenmeer, Hippolytushoef en Westerland, waar net als in Callantsoog maar één graf is. „Ik kende het graf niet”, zegt Karrie van Ruler over dat in Callantsoog.

Haar echtgenoot, die oud-marineman is, en zij zochten het graf uit, ’want het is toch dankzij hen dat wij in vrijheid leven’. Als ze in het buitenland bij herdenkingsplaatsen van de Tweede Wereldoorlog in de buurt zijn, slaan ze een bezoek nooit over.

Mansholt is betrokken bij Keep them Rolling, de organisatie die materieel uit de Tweede Wereldoorlog rijdend houdt en aanhaakte bij het initiatief van een Fries het in 1991 in Holten ontstane gebruik om kaarsjes bij oorlogsgraven te zetten op kerstavond wijdere verspreiding te geven. De respons was veel groter dan verwacht.

Op 140 plaatsen in ons land werden kaarsjes bij de oorlogsgraven ontstoken. Het jaar erop verdubbelde dat ruim en dit jaar zijn via ’lichtjesopoorlogsgraven’ vierhonderd plekken aangemeld. Debbie van Ruler (41) doet al van meet af aan mee. Zij wil de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in ere houden maar de lichtjes plaatst zij vooral ’omdat het gaat om graven die nooit bezocht worden’.

Ereveld

Keep them Rolling duikt kerstavond met acht voertuigen op aan de voor de gelegenheid met fakkels verlichte ’kerkhoflaan’ in Bergen. Een deel van de begraafplaats is ’forever England’ en op dit ereveld liggen 260 omgekomen Britten, bijna allen vliegeniers.

De grootvader van begraafplaatsbeheerder Arjan Kos (52) was in de oorlog de doodgraver van Bergen en hij moest op last van de Duitsers op het strand en in de duinen aangetroffen gesneuvelde Britten met paard-en-wagen ophalen en ter aarde bestellen. Kos organiseert de herdenking voor de vijfde keer samen met Keep them Rolling.

Hij verwacht om vijf uur zo’n drie- tot vierhonderd belangstellenden, die welkom worden geheten door burgemeester Hetty Hafkamp, een presentatie kunnen zien over de omgekomen militairen en na het rij voor rij plaatsen van de 260 lichtjes in de aula chocola of glühwein kunnen drinken.

Lichtjes worden onder meer ook ontstoken in Kortenhoef, Hilversum, Valkenburg, Haarlemmermeer, Heemskerk, Alkmaar, Schoorl, Hoorn en op Texel. Klik hier voor informatie over alle locaties.

Meer nieuws uit Amsterdam

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.