Premium

Pelgrimages steeds populairder: zoeken naar God. Of jezelf

Pelgrimages steeds populairder: zoeken naar God. Of jezelf
Marijke Groot en haar man Jelle gingen in 2017 op bedevaart.
© eigen foto

Op bedevaart gaan is steeds toegankelijker en wordt daardoor populairder. Het is al lang niet meer een reis voor alleen gelovigen. Voor iedereen die een beetje rust zoekt, is een pelgrimstocht geschikt. Soms al voor een dag.

Marijke Bruin uit Heiloo is er stellig over. Voor haar heeft de pelgrimsreis naar Santiago de Compostella zeker iets veranderd. Samen met haar man Jelle fietste ze in 2017 een stuk van de bekende route. Niet helemaal vanuit Heiloo hoor, verontschuldigt ze zich, maar vanuit Frankrijk, St. Jean Pied de Port. Ze waren toch ruim 3,5 week op pad. „Als ik erover vertel, krijg ik weer kippenvel.”

Na een moeilijke periode op haar werk en andere veranderingen in hun leven, besloten zij en haar man er even tussenuit te gaan. „We wilden niet zomaar op vakantie gaan, maar we zochten naar iets meer. Naar verdieping en naar een uitdaging. Zo kwamen we op het idee om op bedevaart te gaan. Het was voor mij ook een tijd om alles even los te laten en goed naar mezelf te luisteren, om het zo maar te zeggen. Hoe deal je met jezelf en je emoties? Ik had het gevoel dat ik in de prachtige natuur de uitdaging aankon.”

Beiden zijn ze katholiek opgevoed, vertelt Bruin. Dus onderweg fietsten ze langs kerken en kapelletjes. „Kaarsjes werden gebrand uit dankbaarheid en aanmoediging voor iedereen. De fietstocht was vol van verwondering en prachtige ontmoetingen onderweg.” Ze zou het iedereen aanraden die op zoek is naar innerlijke rust en bijvoorbeeld op zoek is naar antwoorden en gevoelens waar in het drukke leven geen tijd voor is.

Daarnaast is zo’n fietstocht van meer dan drie weken ook een fysieke uitdaging.

Uitdagen

„Jezelf uitdagen om zo’n prestatie te leveren, is ook al heel bijzonder. Soms zaten we er even doorheen. Dan was het te zwaar of het was te warm, en dan vind je steeds toch weer de energie om door te gaan. Je wordt altijd weer geholpen, zo voelt dat.”

Wat heeft ze precies gevonden? „Zoveel! Maar ik denk toch de bevestiging dat verbintenis zoeken met andere mensen, mij het meest voldoening geeft. Dat echt contact heel belangrijk is. Oprecht zijn. De kwetsbaarheid aan elkaar mogen laten zien. We kwamen bijvoorbeeld een jonge Spaanse vrouw tegen tijdens de tocht, die zat er helemaal doorheen. Dan praat je met elkaar en dat was zo’n mooi gesprek. Spontaan een omhelzing na afloop. We kregen er beiden energie van. Ze noemde ons ’padre’ en ’madre’. Prachtig!”

Bruin en haar man zijn zeker niet de enige die zo’n tocht maakt. Uit cijfers over deze populaire pelgrimstocht blijkt dat gemiddeld meer dan 300.000 bezoekers per jaar naar de kathedraal van Compostella gaan. Dit aantal neemt ieder jaar iets toe, aldus de website van de pelgrimstocht. Ook ligt het aantal waarschijnlijk nog een stuk hoger. Er zijn ook veel bedevaartgangers die geen certificaat ophalen en wel de tocht hebben gewandeld of gefietst. Zij worden alleen niet geregistreerd.

Toename

Bij outdoorwinkel en servicepunt voor pelgrims Camino Comfort in Oss zien ze ook een toename van het aantal bedevaartgangers. Het servicepunt helpt reizigers bij het plannen en voorbereiden van een reis naar Santiago de Compostella. Die toename heeft met allerlei factoren te maken, vertelt Luisa Carou Ferreiro. „Onder meer door de verbeterde reismogelijkheden is het een stuk makkelijker om op bedevaart te gaan. Het is bereikbaarder. Wie geen behoefte heeft om 800 kilometer te pelgrimeren, kan toch een deel van route doen. Dat gebeurt zeer regelmatig. Zo wordt de Camino, zoals we deze tocht noemen, vaak gecombineerd met op vakantie gaan. Daarnaast wordt er in de media veel aandacht aan besteed, wat ook zorgt voor populariteit.”

Maar dat zijn niet de belangrijkste redenen, denkt Carou Ferreiro. Steeds meer bezoekers zijn op zoek naar iets dat ze in het dagelijks leven missen. Iets dat ze niet zo gemakkelijk meer kunnen vinden en hopen tegen te komen op bedevaart. Noem het een gevoel, een inzicht of innerlijke rust. „Wij zien veel bedevaartgangers die een persoonlijk verlies te verwerken hebben, zoals het het overlijden van een naaste. Ook zijn er veel reizigers die op zoek zijn naar een nieuwe start. Meestal na een ingrijpende gebeurtenis, zoals pensioen, ontslag, einde studie, kinderen het huis uit of voor een nieuwe baan. Het gevoel even helemaal los te zijn van alle daagse verplichtingen, het gevoel van vrijheid. En dat gecombineerd met een prestatiegevoel. ’Wat kan mijn lichaam nog?”’

Introspectie

In die zin lijkt de eerst zo religieuze reis een steeds meer een trip voor introspectie te worden. Uit statistieken van Camino naar Santiago blijkt 42 procent van de ’pelgrims’ de tocht uit religieuze redenen te lopen, 47 procent loopt om culturele en/of spirituele redenen. Met die laatste groep wordt bedoeld dat er bedevaartgangers zijn die wel spiritueel zijn, maar niet per se gelovig zijn volgens een bepaalde stroming. Dan is er nog een klein deel dat zonder religieuze of speciale reden loopt en het bijvoorbeeld meer voor de sportieve uitdaging doet. Er zijn natuurlijk nog veel meer bedevaartplekken, ook in Nederland. Zoals het Pieterpad of het Jacobspad. Voor deze tochten zullen de redenen waarom iemand deze wandelt, niet heel anders zijn.

Een misschien wat minder bekend bedevaartsoord dat heel dichtbij is, is die bij het klooster Onze Lieve Vrouw ter Nood in Heiloo. Hier komen mensen van over heel de wereld naartoe voor een bedevaartstocht, vertelt pater Jeroen de Wit. „Laatst was hier nog iemand uit Singapore.”

Ook op deze plek is, zij het voorzichtig, een verandering gaande. Sinds twee jaar wordt geprobeerd het heiligdom wat laagdrempeliger te maken. En volgens De Wit is dat te merken: steeds meer bezoekers komen toch naar het klooster en het heiligdom. Dit jaar waren er ruim 50.000 unieke bezoeken geteld. „We willen deze plek graag laagdrempelig houden. Daarom zijn hier ruimtes te huur voor bijvoorbeeld lezingen, maar is het ook mogelijk om hier een paar nachten te verblijven voor bijvoorbeeld een retraite, een tijd van stilte. Dat past bij de tijd van nu.” Die slaapplaatsen zijn voor de weekenden steeds vaker volgeboekt, maar doordeweeks is er vaak nog plaats.

Minder rust

De Wit heeft het idee dat wij steeds minder goed rust kunnen vinden in het dagelijks leven. „Onder meer door mobiele telefoons staan we altijd ’aan’ om het zo maar te zeggen. Als je dan niet oppast, dan verlies je het contact met jezelf. Ik merk dat steeds meer mensen weer zoeken naar die connectie, naar die rust in zichzelf. Ik denk dat het ook heel belangrijk is om jezelf dat af en toe te gunnen. Als je gelovig bent is het een belangrijk onderdeel van je geloof, maar eigenlijk raad ik iedereen aan om op bedevaart te gaan.” Zelf is hij tientallen keren op bedevaart gegaan. Naar Santiago maar ook naar Lourdes, wat voor De Wit een zeer bijzondere plek is.

Maar op deze plek in Heiloo is dat speciale van een bedevaartsoord ook te vinden, vindt De Wit. „Al ga je maar een dag hier naartoe, dan kun je die rust al vinden. Een dag op bedevaart gaan, dat kan zeker.” Sommige bezoekers vinden rust in het klooster of in de kapel, voor anderen is het misschien het water uit de bijzondere put. Voor Ans Sprenkeling is het een kaarsje aansteken. Ze woont vlakbij het klooster en is met haar kleinkinderen en oppaskinderen door de tuin aan het wandelen. „Altijd als ik het gevoel heb dat iemand wat extra steun kan gebruiken, dan brand ik een kaarsje voor die persoon hier in de kapel. Het geeft me rust en kracht.” Ook haalt ze altijd wat water uit de put.

Welkom

Is het erg dat steeds meer mensen die niet religieus zijn wel op bedevaart gaan? De Wit: „Wij zeggen altijd: iedereen is welkom hier in Heiloo. Het is een plek voor bezinning en reflectie. Natuurlijk vind ik het mooi als bezoekers hier dichterbij God komen, maar wij dringen dat niet op.”

„Is het nog pelgrimeren als je niet gelovig bent? Dat is een eeuwige discussie”, aldus Carou Ferreiro van het pelgrimsreisbureau. „ Ik zeg altijd: je kan uit een vakantie een pelgrimage halen, net zo goed als dat je in de kerk kan zitten en wijze lessen aan je voorbij kan laten gaan. Ik heb ’minder mooie mensen’ Wees Gegroet Maria zien bidden in een kapel aan de Camino die iemand die vermoeid was niet hielpen. Maar ik heb ook een niet-gelovig iemand barmhartig zien helpen in een herberg. Wie is er een mooi mens en haalt meer uit de pelgrimage, de eerste of de tweede?”

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.