Premium

Hilversumse schuilhut nog steeds een mysterie, want waar moest nou eigenlijk voor worden geschuild? Spoorwegmuseum hoort het graag

Hilversumse schuilhut nog steeds een mysterie, want waar moest nou eigenlijk voor worden geschuild? Spoorwegmuseum hoort het graag
De schuilhut was deels ingegraven.
Hilversum

Wat het is? Niemand die het weet. Ja, een schuilhut, zoveel is wel duidelijk. Maar van wie, en waarom, het blijft gissen. Het Spoorwegmuseum in Utrecht vindt het in elk geval spannend genoeg om het betonnen bouwwerkje langs het spoor bij het Hilversumse landgoed Monnikenberg in de collectie op te nemen. „Want dat we nu niet weten wat het precies is, wil niet zeggen dat we het over tien jaar nog steeds niet weten.”

De schuilplek staat al decennia langs het spoor tussen Hilversum en Baarn. Hoelang precies? Wie het weet mag het zeggen. Eerste helft twintigste eeuw, daar houdt conservator Tuur Verdonck van het Spoorwegmuseum het maar op.

Het gaat om een van gebogen betonnen platen gemaakte halve tunnel, deels ingegraven. De betonnen platen zijn in de ’nok’ aan elkaar vastgemaakt met een stalen balk. Staan kan je er niet, zitten wel. „We weten dat die platen oorspronkelijk waren bedoeld om bakken van te maken voor split, de stenen waar de rails op liggen.” En daar houdt de kennis eigenlijk ook wel weer mee op.

Hilversumse schuilhut nog steeds een mysterie, want waar moest nou eigenlijk voor worden geschuild? Spoorwegmuseum hoort het graag
De betonnen tunnelhut in het groen.

De schuilhut staat als ’schuilhut’ op officiële NS-kaarten, maar waarvoor geschuild moest worden staat er niet bij. Uniek is het bouwsel op Monnikenberg in elk geval niet.

„Soortgelijke bouwsels vind je ook nog wel in Brabant en Limburg. Maar alles bij elkaar zie je ze niet veel meer, vandaar dat we deze graag willen hebben”, vertelt de conservator van het Spoorwegmuseum. Bovendien moet de Hilversumse schuilhut wijken voor de HOV-busbaan, dus waar hij nu staat kan hij sowieso niet blijven.

Bombardementen

Het verhaal doet de ronde dat dergelijke schuilhutten in de oorlog zijn neergezet, vertelt Tuur Verdonck. „Spoorlijnen werden in de laatste oorlogsjaren natuurlijk door de Geallieerden gebombardeerd en beschoten, dus het zou kunnen. Maar het is geen gewapend beton, dus tegen bombardementen zal het niet geholpen hebben. Al lag er wel aarde overheen, dat helpt misschien nog wel iets.”

Lees ook: Wie weet er meer te vertellen over de geheimzinnige Hilversumse schuilhut? Spoorwegmuseum zit te springen om informatie

Bekend is ook dat stationschefs in die tijd de opdracht kregen om voor schuilplekken voor het personeel te zorgen. Hoe ze dat deden mochten ze zelf weten. „Dat zou er dus ook achter kunnen zitten.”

Hilversumse schuilhut nog steeds een mysterie, want waar moest nou eigenlijk voor worden geschuild? Spoorwegmuseum hoort het graag
De hut is inmiddels volledig boven de grond.
© foto’s prorail

Dat de hutten zijn gemaakt van betonplaten die eigenlijk voor bakken waren bedoeld verbaast Verdonck niet. „Er werd veel geïmproviseerd bij de Spoorwegen. En als het werkte gingen ze ermee door.”

Een wat minder heroïsche verklaring kan zijn dat de half ingegraven betonplaten niet moesten beschermen tegen beschietingen, maar tegen ordinaire regen en wind. „Kan natuurlijk ook. Dat spoorwerkers daar schuilden bij slecht weer, of hun gereedschap tijdelijk in zo’n hut opborgen.”

Vrachtwagen

De betonnen constructie wordt donderdagochtend per vrachtwagen naar het Utrechtse Spoorwegmuseum, waar het bouwsle met enig ceremonieel verwelkomd gaat worden. ,,We gaan er een mooi plekje voor zoeken op ons terrein. Voor ons ook wel bijzonder, we krijgen niet zo vaak bouwwerken.”

Het wordt nog even spannend hoe stevig de constructie nog in elkaar zit. „Voor het zelfde geld valt het uit elkaar als het wordt opgetild.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.