Premium

Bestuurder Daniëlle Santen van Hilverzorg: ’Het oude bejaardenhuis was eigenlijk zo gek nog niet. Veilig wonen met de zorg van het verpleeghuis dichtbij’

Bestuurder Daniëlle Santen van Hilverzorg: ’Het oude bejaardenhuis was eigenlijk zo gek nog niet. Veilig wonen met de zorg van het verpleeghuis dichtbij’
Daniëlle Santen, bestuursvoorzitter van Hilverzorg: ,,We willen mensen een mooie laatste levensfase bieden.”
© foto studio kastermans/ben den ouden
Hilversum

Het is gezellig rumoerig in het restaurant van Nieuw Kerkelanden. Twee oudere dames zitten aan de thee. Hun rollators binnen handbereik. Uit de speakers klinkt Billy Joel, hij zingt zijn hit ’Piano Man’. De voorbereidingen voor de avondmaaltijd zijn gestart. Een deel van de tafels is al gedekt. ’s Middags schuiven hier bewoners van wooncentrum Nieuw Kerkelanden in Hilversum én bewoners uit de buurt aan voor de lunch.

Aan een van de tafeltjes middenin de reuring zit Daniëlle Santen, sinds april dit jaar interim bestuursvoorzitter van Hilverzorg. Ze heeft deze plek bewust uitgekozen voor het interview over de koers die ze met de zorgorganisatie aan het uitstippelen en inzetten is. Niet een gesprek op haar werkkamer, maar een gesprek op de plek waar het allemaal gebeurt.

„We moeten onze gebouwen toegankelijk maken voor de buurt en daar is deze locatie een perfect voorbeeld van. Ouderen die nog geen indicatie hebben om permanent bij ons te wonen, kunnen hier binnenlopen en in het restaurant gelijkgestemden ontmoeten. De Buurtmobi, een klein autootje gerund door vrijwilligers, rijdt vanuit hier naar winkelcentrum Kerkelanden. Daar kunnen ook buurtbewoners gebruik van maken. Ze zijn hier welkom. En weten makkelijker de weg naar de zorg te vinden als het zover is. We willen nog opener worden”, zegt Santen.

Oma

Een half jaar is Santen nu aan de slag bij Hilverzorg. Een goed moment om een eerste balans op te maken. Ze maakt carrière in het bedrijfsleven en heeft in die tijd bij de zorgsector het beeld van haar oma die jarenlang in een verpleeghuis woont. „Oude huizen met bewoners waar weinig te doen was. Als je op bezoek kwam had je niet het gevoel dat je echt welkom was.” Dat beeld verandert op slag als ze in 2013 gevraagd wordt om mee te denken over een concept voor kleinschalig wonen voor mensen met dementie.

Bestuurder Daniëlle Santen van Hilverzorg: ’Het oude bejaardenhuis was eigenlijk zo gek nog niet. Veilig wonen met de zorg van het verpleeghuis dichtbij’
Verzorgingshuis De Egelantier in Hilversum van Hilverzorg.
© studio kastermans

„Ik werd gevraagd omdat ik veel ervaring had met inzet van personeel. En personeel is de belangrijkste factor in de zorg om cliënten een goed gevoel te geven. Ik wist niets van de zorg, maar ben heel praktisch. Dus heb mijn spijkerbroek aangetrokken en ben mee gaan lopen in verpleeghuizen.”

Wat viel je op toen je meeliep in die verpleeghuizen?

„Het was allemaal veel kleinschaliger dan het huis van mijn oma. Maar ik werd vooral getroffen door de trots waarmee de medewerkers over hun werk en de bewoners spraken. Ik zag zoveel betrokkenheid en passie. Dat heb ik in het bedrijfsleven nog weleens gemist. Vanuit bedrijfsmatig perspectief zag ik dat dingen anders konden. Hoe maak je ruimte voor medewerkers om nog betere dienstverlening te geven, om nog meer lol te hebben in hun werk? En hoe organiseer je het zo dat je onderaan de streep ook nog geld overhoudt om een organisatie te bouwen die klaar is voor de toekomst. De politiek past de financiering steeds aan, je moet dan een gezonde organisatie hebben om dat aan te kunnen.”

Een half jaar geleden begon je bij Hilverzorg. Hoe trof je de organisatie aan?

„Hilverzorg heeft een lange historie en is stevig geworteld in Hilversum. Veel medewerkers zijn al heel lang bij ons. Er lag een duidelijke visie op het openstellen van de deuren voor de buurt. De bridgevereniging is welkom, iedereen kan komen eten of gebruik maken van de biljarttafels. Maar mijn eerste zorg was het personeel. Ik heb tot de zomer heel veel gesprekken gevoerd op alle locaties. Heb je het naar je zin bij Hilverzorg? De arbeidsmarkt is krap dus ze kunnen zo ergens anders beginnen. Wat moet ik doen om je hier te houden? Een punt keerde steeds terug; men liep aan tegen de zelforganisatie. Een aantal jaar geleden is die stroming in de zorg ingezet. Geef de teams de ruimte en de middelen om hun werk zelfstandig te organiseren. Hilverzorg ging daar ver in. Met elkaar de roosters maken, hr-werk doen, administratie regelen. Niet iedereen vindt dat prettig. Ze willen zorgen.”

Bestuurder Daniëlle Santen van Hilverzorg: ’Het oude bejaardenhuis was eigenlijk zo gek nog niet. Veilig wonen met de zorg van het verpleeghuis dichtbij’
In de strandkamer van Hilverzorgs Zonnehoeve kunnen bewoners genieten van een dagje strand.
© foto hilverzorg

Wat moet anders om het personeel binnenboord te houden?

„De boodschap van de medewerkers was: Verlos ons van de niet-zorgtaken. Daar zijn we niet voor opgeleid en daar hebben we niet voor gekozen. Er is druk op de bezetting en dan willen we al onze tijd aan onze bewoners besteden. En het tweede punt dat ze niet fijn vinden aan de zelforganisatie is het gemis aan de nabijheid van een manager. Het middenmanagement is verdwenen. De teams vallen onder managers die op flinke afstand staan en 100 tot 200 medewerkers onder zich hebben. Het personeel mist de manager die rondloopt, ziet dat iets goed gaat en af en toe een schouderklopje uitdeelt. En die een knoop doorhakt in het team.”

Kon je meteen met de wens van het personeel voor terugkeer van de manager aan de slag?

„Het moet weer leuk worden om in de zorg te werken. Ik heb de klachten van het personeel gedeeld met de ondernemingsraad, de cliëntenraad, de Raad van Toezicht en kreeg daar dezelfde feedback. Oke, dan moeten we aanpassingen gaan doen. Dat was een opluchting voor het personeel. In de zomermaanden hebben we de plannen uitgewerkt en in september het personeel ingelicht. We gooien de zelforganisatie niet helemaal overboord. Teams blijven eigen regie houden maar we gaan ze ondersteunen en ontzorgen door teammanagers te werven. De niet-zorgtaken gaan we weghalen bij de teams. Die gaan naar de teammanager en naar HR.”

Betekent dat extra mensen aannemen?

„We starten nu de werving van de teammanagers op. Om de teams te ondersteunen en de kwaliteit uit te bouwen gaan we ook kwaliteitsverpleegkundigen aannemen.”

Waar betaalt Hilverzorg dat van?

„Er is voor dit jaar en volgend jaar geld beschikbaar vanuit de kwaliteitsgelden voor langdurige zorg van de overheid. En het betekent onze bedrijfsvoering efficiënt organiseren zodat we onderaan de streep wat geld overhouden.”

Bestuurder Daniëlle Santen van Hilverzorg: ’Het oude bejaardenhuis was eigenlijk zo gek nog niet. Veilig wonen met de zorg van het verpleeghuis dichtbij’
Een veilige woonomgeving waar ouderen de laatste levensfase kunnen doorbrengen wordt volgens Santen de grote uitdaging voor de komende jaren.
© foto ANP

Geld overhouden onderaan de streep komende jaren. Hoe doe je dat?

„Door onder meer het ziekteverzuim terug te dringen. Toen ik in april begon zaten we twee procent boven het landelijk gemiddelde in de zorg. We hebben nu twee adviseurs inzetbaarheid die gespecialiseerd zijn in het ondersteunen van mensen die uitgevallen zijn en hen helpen om in het werkproces terug te komen. Ook is het proces van ziek melden en begeleiden aangepast. Dat klinkt als een eenvoudige oplossing, maar je moet het wel doen. De eerste resultaten zien we. Er is al een procent af en we willen onder het landelijk gemiddelde komen. Daar horen we en ieder procentpunt scheelt een hoop onderaan de streep.”

Het personeelsverloop is groot in de zorg. Alle oud-medewerkers krijgen een brief van minister Hugo de Jonge waarin hij ze vraagt om terug te keren in het vak. Hoe lastig is het om personeel te vinden?

„We hebben dit jaar ruim honderd leerlingen rondlopen. Een deel leert om door te stromen naar een hoger functieniveau, maar niet iedereen hoeft door te groeien. We zijn afgestapt van het idee dat je meer verantwoordelijkheid moet willen hebben dan een kop koffie schenken. We creëren nu aan de onderkant weer ruimte voor de functie van gastvrouw of gastheer op onze woonkamers. Ze hebben geen zorgtaken, maar ondersteunen bij de maaltijd. Als er hulp nodig is signaleren ze dat en schakelen gediplomeerden in. Voor volgend jaar hebben we 35 van deze functies in de begroting opgenomen.”

Merk je huiver bij mensen om voor de zorg te kiezen door de verhalen over hoge werkdruk en weinig tijd voor bewoners?

„De zorg ligt altijd onder een vergrootglas en vooral het negatieve komt naar buiten. Dat doet iets met de beeldvorming. Het beste is om mensen zelf te laten ervaren hoe mooi het werk is. Natuurlijk is de werkdruk er, maar die moeten we met elkaar omlaag krijgen. Door ziekteverzuim laag te houden, ondersteuning in te zetten, teamtaken weg te halen. Zo komt er meer ruimte voor het echte zorgen. Iedereen met een zorghart weet dat bezig zijn met bewoners het eigenlijke werk is. Het is een veranderproces dat we gestart zijn en waar we middenin zitten. Dat is niet morgen allemaal geregeld.”

Als het personeel tevreden is, wat is dan de volgende uitdaging voor Hilverzorg?

„De bevolking vergrijst en we zitten nog lang niet op de top. In 2030 zijn er voor het eerst veel meer 65plussers dan jongeren. Dementie neemt toe. De maatschappij ziet er dan heel anders uit. De woonomgeving moet dan klaar zijn om deze groepen ouderen een mooie laatste levensfase te kunnen bieden. Je gebouwen moeten geschikt zijn voor opvang. Geen grote eigen kamers waar mensen de hele dag in hun eentje verblijven maar kleinschalig wonen met woonkamers met een beperkt aantal bewoners. En veel activiteiten. Samenleven bevordert het welzijn. En we gaan steeds meer de deuren openen en de ouderen uit de buurt betrekken bij de locaties. Mensen moeten steeds langer thuis blijven wonen. Als het kan juich ik het toe. Maar eigenlijk vind ik het heel jammer dat het oude bejaardenhuis er niet meer is. Ik denk dat er behoefte is aan wonen in een enigszins beschermde omgeving met zorg van het verpleeghuis dichtbij. Seniorenwoningen waar je naartoe verhuist in een fase van je leven dat je nog fit bent. Maar als je zorg nodig hebt is die voorhanden en dichtbij dus vertrouwd. Je laat een woning achter voor een jong gezin dus het is ook nog eens goed voor de doorstroming.”

Danielle Santen wijst door het raam naar de ronde woontoren naast Nieuw Kerkelanden. „Daar wonen vitale senioren. De woningen zijn niet van ons maar er is wel een loopbrug om hier naartoe te komen. Dat bedoel ik met bejaardenhuis. Ze kunnen hier de maaltijd nuttigen, meedoen aan activiteiten, en als je wel zorg nodig hebt komt het wijkteam bij je thuis.”

Een ’ouderwets’ bejaardenhuis gaan jullie niet meer opzetten.

„Nee, wij zijn niet van de stenen. Ik doe een oproep aan woningcorporaties om die woonvormen te creëren. Er zijn gespecialiseerde corporaties die daar al druk mee bezig zijn. Maar ook woningcorporaties die niet gericht zijn op ouderen zien hun huurders vergrijzen en moeten nadenken hoe je voor hen een plezierige en veilige woonomgeving creëert. Voldoende plekken voor ouderen. Dat is de grote uitdaging voor ons als maatschappij.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.