Premium

Vrij zijn in de Andes

Vrij zijn in de Andes
Ook de jeugd gaat kleurrijk gekleed.
© Foto PR

Te lui zijn voor het leven van de avonturier. Te verwend - en te oud - voor een rol als backpacker. Maar toch een tijdje door willen brengen tussen de Peruanen... Het kan in Lima en de Andes. Gezegend met lokaal comfort, niet geërgerd door de kuddegeest van toeristen in groepsverband.

Daar is de akelig steile Andes-helling, waarop iets kronkelt dat je met heel veel fantasie een pad kunt noemen. Een streepje van niks in de woeste dorre natuur, ook nog bevlekt met venijnig scherpe stenen. Komt een mens niet zonder beenbreuken vanaf. „Maar een hoefdier wél”, zegt Kyd op haar maagdelijk witte leiderspaard.

Ze duikt de diepte in en twee ervaren ruiters en ik - het Peruaantje-zo-wit-als-melk in een geleende paardrijbroek en met één lesje bij manege Hallinckveld te Loosdrecht op zak - volgen geïmponeerd.

Toen we ’s morgens om acht uur aankwamen bij Kyds paardenwalhalla aan de rand van Urubamba, stonden vier viervoeters te wachten. Drie paarden. En één muilezel. Voor wie die was opgezadeld? U mag nooit meer raden.

Kyd leidde ons omhoog over een stoffig steil kronkelend zandweggetje langs de indrukwekkende zoutmijnen van Maras - boven werden we verbaasd bekeken door in bussen aangevoerde drommen toeristen - , we reden als cowboys het gelijknamige stadje binnen, passeerden een pas met een hoog El Condor Pasa gehalte, dronken chicamorada (paars maisdrankje) en aten lomo saltado (biefstukreepjes) met uitzicht op de devoot aanbeden witte bergreus Veronica, doorkruisten de Heilige Vallei, lieten de dieren grazen op een weelderig begroeide weide en toen moest - bijna acht uur onderweg - het echte werk dus nog beginnen.

Nauwelijks regelzucht

In dit gebied moeten meer paarden met een mens op hun rug rondlopen. Met van de uitbater geleende Peruaanse poncho’s op fotogenieke veilige plekken, want alles voor het perfecte beeld. Kyd, geboren in Canada, maar inmiddels half-Peruaans, gruwelt van zulke toeristisch verantwoorde taferelen. Ze heeft dit deel van de Andes juist zo lief omdat je er de vrijheid ruikt. Peru is één van de spaarzame geciviliseerde landen dat nauwelijks regelzucht kent. Daar wil zij, zolang het kan, met haar kudde van profiteren. Zij houdt van haar dieren uit de Andes, haar dieren houden van klimmen en dalen in de Andes. „Daarom zoeken we gezamenlijk de grenzen, speuren we naar lang onontdekte pre-inkapaadjes.” Grijnzend: „Hoe steiler, hoe leuker.”

Vrij zijn in de Andes
Klimmen op paard en muilezel langs een adembenemend blinkende zoutmijn.
© Foto Kyd

Dus staan we nu in de diepte te turen. Ergens beneden stroomt een rivier. Na tien minuten wordt het kronkelpaadje iets minder steil. „We hebben het ergste gehad”, zegt ze.

Later zal blijken dat Kyd bedreven is in het vertellen van een diplomatiek leugentje.

Hoe ik hier terecht ben gekomen? Om te beginnen met een taxi, die me heeft opgepikt bij een verweerde oude blauwe deur in een even smal als authentiek straatje in het hart van Cusco, op ruim een uur rijden van Urubamba.

Geen hotelreceptie met gecomputeriseerde incheckbalies, maar een oude poort, met na tien meter rechtdoor en twee meter naar rechts de voordeur van het Peruaanse Airbnb-huis-voor-zes-dagen, gezegend met comfortabele bedden, een riante keuken en moderne badkamer. De buurvrouw – klein en vriendelijk – moet door dezelfde poort. In de steeg heeft ze haar eigen deurtje, dat de achteringang is van haar mini-kruidenierswinkeltje, tevens wasserette. Eén zijn met het volk, dat is de bedoeling, maar daarvoor zijn om te beginnen wel wat noodgreepjes nodig.

Cusco ligt namelijk op 3394 meter en wil je erbij horen, dan zul je als zoon van het vlakke polderland toch eerst aan die hoogte moeten wennen. Dus heb ik, ’s avonds laat op de bank kijkend naar Peruaanse soap, mijn biertje vervangen door cocabladeren. Kauwen op die dingen schijnt te helpen, maar je krijgt er wel een weeïg gevoel van in je maag.

Buurtbewoner

Extra voordeel van zo’n tijdelijke rol als buurtbewoner in dat smalle straatje is dat je akelig dicht bent bij al het fraais dat God en de Inka’s Cusco hebben geschonken. Langs het wasgoed van de buurvrouw door de poort, vijftig meter naar links, nog een paar meter links en je bent bij de grote overdekte San Pedro Markt of bij het stationnetje. Minder dan tien minuten later sta je op het prachtige Plaza de Armas en loop je nog een stukje - tamelijk steil omhoog -, dan ben je bij de kerk van San Blas op het idyllische gelijknamige pleintje.

De belevenissen als witte ’indringer’ beginnen tien dagen eerder in het tot appartementje omgebouwde atelier van Paula, gelegen aan het einde van een doodlopend rustiek straatje in Barranco, artistieke buitenwijk van Lima.

Niet omringd door selfies scorende toeristen in een internationaal hotel voor reisgezelschappen, maar door Peruanen, die dit (lange) weekeinde toevallig ook nog vieren dat ze 198 jaar geleden onafhankelijk zijn geworden van de vermaledijde Spanjaarden.

Ontbijten om de hoek op het tussen bomen verscholen terrasje van Bodega Verde, boodschappen halen bij buurtsuper de Metro, via het met pindaverkopers bevlekte parkje onder de houten Brug der zuchten (Puente de Suspiros) door naar de bonte restaurantjes aan een kronkelend dalend bergpaadje dat uitkomt bij de woest schuimende Stille Oceaan... Als blanke-Zuid-Amerikaan-voor-even tussen al die kleine vriendelijke Peruanen met hun gitzwarte haren, er zijn vervelender leefomstandigheden denkbaar.

Zeker als de kunststudio van Paula de thuisbasis is. Haar moeder Carmen Jarcque, die in 2012 overleed - uitte er jarenlang haar creativiteit als schilder; haar kunstwerken hangen nog altijd aan de muren, zelfs in de badkamer. In het nisje, nu gevuld door een bedbank, gaf ze als docent kunstgeschiedenis les aan studenten.

Nadeel dat het hier (zuidelijk halfrond immers) winter is: de zon brandt niet, de lucht is grijs. Voordeel: je hebt meer energie om wat te doen. De bus naar het historisch centrum van Lima nemen, bijvoorbeeld. Eigenlijk meer een metro op wielen die je via een eigen rijbaan voor omgerekend 67 eurocent in een half uur naar het hart van de hoofdstad brengt, waar de tweedaagse Fiestas Patrias nog iets massaler worden gevierd dan in Barranco.

Geinig voor de indringer uit Europa, maar ook tamelijk irritant als blijkt dat het hart van het historisch centrum, Plaza Mayor, van alle kanten door gele hekken en blauwgrijze politiemensen hermetisch is afgesloten, omdat de president er een toespraak houdt voor de nationale televisie. Als één zo’n hek even opzij wordt geschoven om een naderend bewapend bataljon door te laten, zien honderden Peruanen kans om door de afzetting te glippen.

Herkansing

Prachtig gezicht: die mensen, vrolijk sprintend in de richting van de stijf marcherende afzwaaiende militairen met mitrailleurs tegen hun schouders. Waar ze heen rennen? Naar het prachtige klooster van San Francisco, dat op deze feestdag z’n poort voor het volk heeft geopend.

Vrij zijn in de Andes
In het centrum van bergstad Cuzco is chronisch sprake van kleurrijke activiteit.
© Foto PR

Plaza Mayor blijft nog zeker een paar uur afgesloten voor het Peruaanse volk. Dat wordt dus een herkansing, paar dagen later, met de metrobus voor 67 eurocent. De extra expeditie loont. Het plein, ingeklemd tussen het presidentieel paleis, regeringsgebouwen en de kathedraal, straalt een wonderlijke mix uit van de gewichtigheid van kerk en staat en de gemoedelijkheid van het volk. Maar de meeste indruk in dit stukje Lima maakt toch echt Cordano, het 113 jaar oude café schuin achter het stulpje van de president. Zo’n tijdloze cantina met een bejaarde sjokkende ober in een iets te lange broek.

Op een naar schatting vijftig jaar oude foto uit de roemrijke geschiedenis van de kroeg staat hij als jongste bediende. Aan Cordano is door de jaren heen nooit iets veranderd, aan de motoriek van de oude ober wel. Met ministapjes brengt hij bier en als lunch palta rellena de langosta, een soort hutspot ingeklemd tussen avocado en gamba’s. De vertraagde gang heeft geen invloed op de (voortreffelijke) kwaliteit van het eten. Het café is tot het laatste tafeltje bezet door lokale fijnproevers en leden van de plaatselijke natte gemeente.

Op de terugweg naar Barranco wordt de band met de Peruanen wel heel erg nauw wanneer zij zich met zeer velen tegelijk in de buurtbus wurmen. Zo moeten worteltjes in een pot van Hak zich voelen.

Afhankelijk

Maar hoe zit het nou met dat diplomatieke leugentje van Kyd hoog in de Andes?

Het ’ergste stukje’ bleek niet het ergste stukje. Honderd meter boven een rivier staan we voor een soort glijbaan, ongekend steil en modderig, bevlekt met puntige stenen. Kyd glijdt met haar Machi als eerste naar beneden. Muilezel Joey besluit - met die sukkel op zijn rug -eerst even rustig te kijken, tot ergernis van de zwarte Peruaanse Paso Ninja -specialist in afdalingen -, die ongeduldig begint te trappelen. Als Ninja en de rode Peruaanse Pasco Abakur al beneden zijn, glijdt ook Joey beheerst richting dal.

Na ruim zeven uur rijden door de ruige schoonheid van de Andes lonkt de stal. Niet voor Joey-de-muilezel, maar voor zijn berijder, bij wie de euforie voorzichtig wordt weggevreten door de pijn in benen en achterwerk. De poort van Kyds walhalla lonkt als een oase in een woestijn en wat doet Joey als we er voor staan. Niks. Geen beweging meer in te krijgen. Een zwijgende maar daarom niet minder duidelijke boodschap: ’Ik heb vandaag met jou gereden, vriend. Jij niet met mij’.

Als Peruaantje-zo-wit-als-melk ben ik het roerend met hem eens. Een mens volledig afhankelijk van een dier, dat hem veilig langs adembenemend fraaie afgronden in de Andes heeft geleid, hoe mooi kan het leven zijn.

Wat & waar

De logeeradressen in Lima en Cusco, waarover in deze reportage wordt gesproken, zijn geregeld via Airbnb.nl.

De avontuurlijke paarden/muilezelrit door de Andes, een Airbnb Experience, werd verzorgd door Kyd in Urubamba/+519 84009621. Wij vlogen rechtstreeks van Amsterdam naar Lima met KLM. Voor de binnenlandse vlucht van Lima naar Cusco zijn verscheidene maatschappijen beschikbaar. Er gaan meerdere vluchten per dag.

Meer nieuws uit Lifestyle

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.