Premium

’The Legends’ op eigentijdse wijze naar de oerknal van jazz

’The Legends’ op eigentijdse wijze naar de oerknal van jazz
’Swingin’ New Orleans’ met trompettist Michael Varekamp.
© Foto Anoek van Nunen

Toen Michael Varekamp enkele jaren geleden met zijn groep The Legends het programma ’Louis! What a wonderful World’ in de theaters bracht, omschreef de Haagse trompettist zijn idool Louis Armstrong reeds als ’de oerknal van de jazz’. Het nieuwe theatrale concert van Varekamp en zijn gezelschap heet ’Swingin’ in New Orleans’. Gaat hij nu op zoek naar de plek waar die oerknal plaatsvond?

„Daar zit het wel een beetje in de buurt”, reageert Varekamp lachend. Maar het overlapt niet met ’Louis!’, hoor. „Alleen al omdat er zo’n veertig procent nieuw geschreven repertoire in deze voorstelling zit. We duiken vooral in de tijd waar het allemaal is begonnen, de ontstaansgeschiedenis van de jazz, maar brengen dat op een eigentijdse wijze. Niet met banjo of washboard, maar bijvoorbeeld met een Hammond orgel.”

Er wordt geen chronologisch verhaal verteld op het podium. Varekamp speelt er samen met organist Wiboud Burkens, saxofonist en klarinettist Yoran Aarssen, contrabassist Harry Emmery en drummer Erik Kooger vooral heel ontspannen op los. Bovengemiddeld goed, al lijkt sfeer belangrijker dan het nadrukkelijk etaleren van virtuositeit. Er wordt ook niet al te puristisch gedaan. Een stuk als Fats Domino’s ’I’m Walking’ stamt weliswaar uit de late jaren vijftig maar past in het geheel en wordt daarom gespeeld. En de traditional ’St. James infirmary’ krijgt een eigentijdse uitvoering en heet nu ’St. James Boogaloo’.

Tussen de nummers door vertelt de trompettist wat over Louis Armstrong en het New Orleans van de vroege twintigste eeuw. Maar gelukkig ook weer niet na ieder nummer. Het blijft een concert, omlijst met wat zwart-wit filmbeelden, decorstukken en een verzorgde belichting. Dat heeft hij wel geleerd bij zijn projecten in het theater, had hij eerder al gezegd: „Als je in het theater speelt is het ook leuk om het theatraal te maken. Een theatrale muziekvoorstelling.”

Varekamp is zelf nooit in New Orleans geweest, maar heeft als muzikant wel door het zuiden van de Verenigde Staten getourd, vertelt hij. Trompet speelt hij al vanaf zijn tienerjaren. Na aan het conservatorium in Den Haag te hebben gestudeerd maakte hij deel uit van de Dutch Swing College Band en het stevig in Surinaamse, Latijnse en Afrikaanse tradities gewortelde Fra Fra Sound.

„Vroeger had je van die ’kampen’ in de jazz. ’Traditioneel’ en ’modern’, dat waren gescheiden werelden. Dat is gelukkig voorbij. Omdat ik zelf bij Louis Armstrong begonnen ben, bij die ’oerknal’, en mij daarna ontwikkeld heb via Roy Eldridge en Dizzy Gillespie tot het latere werk van Miles Davis aan toe, ben ik gaan zien dat die overgangen naar de muziek van nu eigenlijk heel logisch zijn en de verschillen helemaal niet zo groot.”

Jimi Hendrix

Varekamp verwijst naar het dubbelalbum ’Elektra’ dat afgelopen jaar verscheen en op het eerste gehoor compleet andere muziek bevat dan het New Orleans project. Het idee achter die plaat is een denkbeeldige sessie van Miles Davis met rockgitarist Jimi Hendrix. Zo’n ontmoeting leek er destijds, in 1970 daadwerkelijk te komen. De twee muziekgiganten ’besnuffelden’ elkaar, maar wilden geen van beiden echt het initiatief nemen. En de dood van Hendrix in september van dat jaar maakte dat het bij ’besnuffelen’ zou blijven.

„’Elektra’ is totaal geïmproviseerd. In eerste instantie dachten we nog een ’groove’ van Hendrix als uitgangspunt te nemen – ’Foxy lady’ of zo. Maar dat werkte niet. Dat voelde niet als onszelf. Dus toen zijn we maar helemaal vrij gaan spelen. Maar wel met de geachte: wat als Miles en Jimi echt gejamd zouden hebben?”

„Dat bedenken van theatrale concerten rond thema’s als Louis Armstrong, Miles Davis of New Orleans vind ik echt heel leuk. Jezelf de beperking van zo’n thema opleggen is een uitdaging. Kijk, mijn hele leven is met die muziek gevuld. Daar kun je steeds navelstaarderiger in worden en alsmaar dieper in de perfectie van details duiken. Je kunt het echter ook breder trekken, zoals met deze voorstellingen! Maar ik zou me nooit tot het bedenken ervan willen beperken. Zelf spelen vind ik uiteindelijk het belangrijkste. Ik ben toch iedere dag weer een paar uur met dat instrument bezig.”

Swingin’ in New Orleans (selectie): 18-10 Het Park, Hoorn; 23-10 Philharmonie Haarlem, 27-10 De Kom, Nieuwegein, 29-10 Cultuurcentrum VU, Griffioen, Amstelveen, 30-10 Theater Warenar, Wassenaar, 31-10 Zaantheater, Zaandam; 2-11 De Meervaart, Amsterdam, 14-11 Stadsgehoorzaal, Leiden, 15-11 Schouwburg Amstelveen, 20-11, De Meerse, Hoofddorp; 28/29-11 Goudse Schouwburg, Gouda. Op 8-2 2020 spelen Michael Varekamp en The Legends ’Elektra’ in de Philharmonie, Haarlem.

Meer nieuws uit Cultuur

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.