Premium

Zorgelijke diagnose in stresstest voor drie Noord-Hollandse ziekenhuizen. Zaans Medisch Centrum: ’Onze financiële positie zal elk jaar beter worden’

Zorgelijke diagnose in stresstest voor drie Noord-Hollandse ziekenhuizen. Zaans Medisch Centrum: ’Onze financiële positie zal elk jaar beter worden’
De 64 algemene ziekenhuizen scoren in de ’ziekenhuizenstresstest’ samen gemiddeld een 7,4 voor financiële fitheid in 2018.
© foto ANP grafiek mieke van zuijlen
Amsterdam

Bij vijf Nederlandse ziekenhuizen bestaat onzekerheid over de toekomst. In de financiële gevarenzone zitten ook het Noord-Hollandse Zaans Medisch Centrum, Tergooi en Ziekenhuis Amstelland.

Dat blijkt uit de ’ziekenhuizenstresstest’, waarbij BDO Accountants en Adviseurs de jaarrekeningen van 64 ziekenhuizen over 2018 vergeleek. In totaal elf instellingen halen een onvoldoende. Zeven daarvan scoren al een paar jaar op rij een onvoldoende, waaronder het Zaans Medisch Centrum.

In de jaarrekening van het Zaanse ziekenhuis noteerde een accountant bovendien zorgen ’vanwege onzekerheid over de continuïteit’. Dat gebeurde ook bij Tergooi (Hilversum en Blaricum) en Ziekenhuis Amstelland.

Het Amstelveense ziekenhuis krijgt een 8, maar volgens BDO is dat vooral te danken aan ’het reddingsplan met diverse stakeholders’. Ook bij Medisch Spectrum Twente en het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis hebben controlerende accountants zorgen over de continuïteit.

„Zorgelijk”, noemt Frank van der Lee van BDO de situatie bij de vijf ziekenhuizen. „Dat doet een accountant niet zomaar, dan is er echt wel iets aan de hand. Kennelijk durft hij er zijn handen niet voor in het vuur te steken dat de continuïteit van de organisatie is gewaarborgd. De accountant vindt dat er een significant risico is dat het een keer fout gaat.”

Van der Lee verwacht niet dat ziekenhuizen gaan ’omvallen’, zoals vorig jaar gebeurde met het Slotervaartziekenhuis en de IJsselmeerziekenhuizen. „Zo’n ziekenhuisbestuur weet ook dat er problemen zijn en zal maatregelen treffen.” Volgens Van der Lee zijn diverse scenario’s denkbaar. „Om de tering naar de nering te zetten kan er in het uiterste geval bezuinigd moeten worden op personeel. Of je probeert met banken tot herfinanciering te komen. Dan start er een herstelplan om financieel weer gezond te worden.”

Recente nieuwbouw

Het Zaans Medisch Centrum eindigt met het cijfer 5 op de zestigste plek in de jaarlijkse ziekenhuizenstresstest. Hoewel een onvoldoende, is het hoger dan de 4 een jaar eerder. „Het cijfer voor het Zaans Medisch Centrum verbaast ons niet en is verbeterd ten opzichte van vorig jaar”, laat het ziekenhuis in een schriftelijke reactie weten.

„We zitten in een prachtig modern ziekenhuis met de nieuwste apparatuur en faciliteiten, maar dat betekent wel dat we op dit moment hoge kosten hebben voor rente en afschrijving. Uit het BDO-rapport blijkt dat ziekenhuizen met recente nieuwbouw laag scoren in de ranking. Omdat we de lening aan de banken geleidelijk aflossen, zal onze financiële positie elk jaar beter worden. Afgezien van deze financieringskosten draait het Zaans Medisch Centrum financieel goed.”

„Afgelopen jaar hebben we veel aandacht besteed aan kostenbeheersing en goede afspraken met zorgverzekeraars. Dit goede operationele resultaat biedt een sterke basis voor de toekomst, omdat het ZMC de investeringen in huisvesting en apparatuur al achter de rug heeft. Dit zorgt ervoor dat we voor de bewoners van de Zaanstreek en omgeving ook in de komende jaren heel goede ziekenhuiszorg dichtbij huis kunnen garanderen.”

Een 7,4 gemiddeld

Het is niet enkel malaise bij de ’Benchmark Ziekenhuizen 2019’. De 64 algemene ziekenhuizen krijgen samen gemiddeld een 7,4 voor hun financiële fitheid in 2018. Een lichte stijging ten opzichte van de 7,1 in 2017. De accountants delen de rapportcijfers uit op basis van zaken als rendement, liquiditeit, solvabiliteit en personeelskosten. Middelgrote en grote ziekenhuizen deden het beter dan kleinere.

Het Spaarne Gasthuis (Haarlem en Hoofddorp) staat op plaats 10 van de lijst en scoort met een 9 het hoogste cijfer in Noord-Holland. Wel lager dan de 10 van 2017. Het cijfer van de Noordwest Ziekenhuisgroep (Alkmaar en Den Helder) zakt van een 10 naar een 8. Hetzelfde geldt voor het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk.

In Zuid-Holland krabbelt Alrijne op van een 4 naar een 8. In Amersfoort maakt het Meander Medisch Centrum een nóg grotere sprong: van een 3 naar een 9. Tergooi gaat, ondanks continuïteitszorgen, van een 6 naar een 7. Het OLVG in Amsterdam keldert van een 10 naar een 6.

Dijklander

Het Dijklander Ziekenhuis duikelt van een 6 naar een 5 in de jaarlijkse ziekenhuizenstresstest. Door de onvoldoende daalt de kliniek, met vestigingen in Hoorn en Purmerend, van de 43e plek op de ranglijst naar plek 56. Opvallend is dat het bedrijfsresultaat van het Dijklander onder de streep in de min is geëindigd.

„In deze tijd moet je gewoon een positief resultaat behalen”, zegt Frank van der Lee van BDO. Over de hele lijn steeg het gezamenlijke resultaat van de ziekenhuizen juist van 211 miljoen euro in 2017 naar 274 miljoen euro in 2018. Een groei van 63 miljoen euro.

Het Dijklander belandde vorig jaar in de rode cijfers. Het bestuur greep hard in door tijdelijke contracten stop te zetten en afscheid te nemen van ’dure’ uitzendkrachten. Vertrekkend bestuurder Hugo Keuzenkamp liet in augustus weten dat er honderd mensen minder op de loonlijst staan dan een jaar eerder en het verlies is ’stevig afgenomen’.

Het Amphia in Breda voert de lijst aan als beste met een 10. Onderaan bungelt het Zoetermeerse ziekenhuis LangeLand met een 2. In totaal haalde 83 procent van de ziekenhuizen een voldoende. „Mooie rapportcijfers, maar de gevreesde zorginfarct lijkt niet afgewend”, zegt Chris van den Haak van BDO. „Het businessmodel van ziekenhuizen is niet duurzaam.”

Personeelskosten

De ’zorgvraag’ blijft toenemen en zet de betaalbaarheid steeds meer onder druk. Wachtlijsten lopen op en door personeelstekorten worden externen ingevlogen. Voor de ziekenhuizen stegen de kosten voor personeel dat niet in loondienst is van 389 miljoen in 2017 naar 422 miljoen in 2018. BDO komt over twee weken met de financiële stresstest voor de universitair medische centra.

Meer nieuws uit Amsterdam

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.