Premium

GGz Centraal hoopt op snel einde aan ’gekkigheid’

1/2

Opvallend nieuws was dat: GGz Centraal, actief in onder meer het Gooi en het Eemland, is een van de vijf grote Nederlandse instellingen voor geestelijke gezondheidszorg die verliezen op de zorgactiviteiten compenseren door vastgoed te verkopen. Lang kan dat niet goed gaan, want eens is het ’tafelzilver’ op. Aan bestuursvoorzitter Albert van Esterik van GGz Centraal daarom de vraag: hoe ernstig is zijn instelling er aan toe?

Het verhaal begint een jaar geleden. Adviesbureau Gupta Strategists meldde in een rapport dat de sector financieel best netjes boert. Van Esterik: ,,Ik heb toen gezegd: jullie zouden eens beter moeten kijken, want zo’n feest is het niet. Bovendien zou de conclusie van toen kunnen leiden tot extra druk van de zorgverzekeraars op onze instellingen.’’

In april kwam Gupta met aanvullende bevindingen. De belangrijkste: de financiële weerbaarheid van de grote geïntegreerde ggz-aanbieders is tussen 2011 en 2017 wel verbeterd, maar niet zelden gebeurde dat dankzij ’incidentele bijdragen, veelal uit vastgoedverkoop’. Een aantal ggz-instellingen lijdt verlies op de gewone bedrijfsuitoefening. Enkele kunnen dat zelfs met incidentele bijdragen niet repareren, vijf lukt dat wel. NRC Handelsblad viste uit wie die vijf zijn. Eén ervan bleek GGz Centraal.

Positief resultaat’

De in Amersfoort (Zon & Schild) zetelende zorgaanbieder zette snel een verklaring online. Daarin staat: ’Het is niet zo dat we panden verkopen om verliezen in de zorg te compenseren. Overigens hebben we in 2017 ook zonder de verkopen een positief resultaat gerealiseerd’.

Dat laatste is waar. Het resultaat in 2017 was 2,7 miljoen euro. Maar 2,1 miljoen daarvan was te danken aan verkoop van vastgoed, aan de gewone bedrijfsvoering slechts zes ton. Vorig jaar haalde GGz Centraal zelfs dat niet. Het bedrijfsresultaat was 2,8 miljoen dankzij 4,1 miljoen opbrengst van verkochte panden. Dankzij vastgoedtransacties bleef GGz Centraal uit de rode cijfers, de zorg leverde verlies op.

Van Esterik knikt. ,,Inderdaad, met onze operationele activiteiten zijn we onder nul geëindigd.’’ Dat bureau Gupta daarop de vinger legt, vindt hij geen probleem, integendeel. ,,Wij zijn blij met hun laatste rapport.’’ Het legt bloot dat er in de ggz-sector een probleem is. GGz Centraal heeft zelfs een paar jaar onder het vergrootglas van de banken gelegen, maar dat is sinds begin vorig jaar verleden tijd.

Nieuwe werkelijkheid

Ggz-aanbieders belandden in 2014 in een nieuwe werkelijkheid. ,,Tot dan toe werd gewerkt met het representatiemodel. Een instelling onderhandelde over tarieven en dergelijke met één zorgverzekeraar, die optrad namens alle verzekeraars. Sinds 2014 moeten we telkens voor één jaar onderhandelen met acht verzekeraars. En dat - nog los van jeugdzorg die we met gemeenten regelen - op twee terreinen: de langdurige zorg en de zorg krachtens de Zorgverzekeringswet. Dat werden dus acht keer twee is zestien contracten waarvoor nauwkeurig DBC’s (diagnosebehandelcombinaties, red.) moeten worden bijgehouden, een grote administratieve last.’’

De achterliggende jaren hield GGz Centraal de financiën onder meer in de hand door het personeelsbestand te laten krimpen. Zo bedroegen de personeelskosten in 2016 148 miljoen euro en daalden ze in 2017 naar 143 miljoen. Vorig jaar liep het overigens weer op tot 152,5 miljoen, voor een deel doordat er iets meer vast personeel in dienst was. Zwaarder weegt echter de externe inhuur. ,,We werken met ongeveer tien procent zzp’ers. Geschikt vast personeel is lastig te krijgen.’’

Knoop

Nog veel lastiger is de knoop waarin ggz-instellingen zijn geraakt door het nieuwe financieringssysteem. De risico’s in de sector worden afgewenteld op de zorgaanbieders en dat moet anders, schreven recent Richard Janssen, in Rotterdam en Tilburg hoogleraar op het snijvlak van gezondheidzorg, management en economie, en Lex de Grunt, bestuurder bij Altrecht ggz (Utrecht, Den Dolder).

Van Esterik is het daar roerend mee eens. ,,Stel, je hebt als instelling met een verzekeraar afgesproken dat je in een jaar 100 patiënten behandelt voor gemiddeld 7.000 euro. Als dan blijkt dat het er 105 zijn geweest á 7.200 euro dan zeggen de verzekeraars: dat verschil rekenen we niet af. Maar als het maar 98 patiënten zijn geworden, dan betalen ze voor twee patiënten minder dan de afgesproken 100. Daarmee ligt het hele contractrisico dus bij ons. Daaraan gaat 5 tot 10 procent van de omzet verloren. Bij een omzet van 120 miljoen euro gaat het dus om en contractrisico van 8 á 9 miljoen. En dat weet je vaak pas een of twee jaar na het opmaken van de jaarrekening, want veel ggz-behandeltrajecten zijn lang.’’

Enige hoop is er wel. ,,Vorig jaar hebben we contracten opengebroken waarna het aandeel risico kleiner is geworden: 5 miljoen euro. En er zijn nu bewegingen naar een simpeler financieringssysteem.’’ Hij doelt op het eind maart uitgebrachte advies van de Taskforce Gepast Gebruik ggz. Van Esterik hoopt vurig dat daarmee voortvarend iets wordt gedaan. ,,Dat vlakt de gekkigheid en beetje uit.’’

Woningen

Terug nu naar de verkoop van vastgoed, de aanleiding immers om hier poolshoogte te nemen. Als het waar zou zijn dat GGz Centraal vastgoed verkoopt alleen om de cijfers op te poetsen, dan zou dat volgens Van Esterik ’zeer eindig’ zijn. De achtergrond van vastgoedtransacties is dan ook een andere.

,,We hebben twee vestigingen met grote terreinen, Zon & Schild hier in Amersfoort en Veldwijk in Ermelo. Neem Zon & Schild, een heel groot terrein waarvan we maar een derde nodig hebben. Steeds minder mensen worden hier intern behandeld, 300 nu tegen vroeger 1200. Over de rest van het terrein praten we met de gemeente. Er is hier, net als in Ermelo, plaats voor ongeveer 500 woningen. Die gaan we natuurlijk niet zelf ontwikkelen. We verkopen grond en gebouwen aan ontwikkelaars en woningcorporaties. De opbrengst investeren we in nieuwe voorzieningen voor de zorg en in het opknappen van vastgoed dat we houden.’’ Het College Sanering Zorginstellingen ziet erop toe dat vastgoedopbrengsten voor de zorg behouden blijven en niet wegvloeien. Van Esterik: ,,We stoppen dat geld in een reservepot die we dus straks herinvesteren.’’

Van vastgoedverkoop alleen om tekorten weg te poetsen is volgens hem dus geen sprake. Al zal hij niet bestrijden dat de vastgoedopbrengst vorig jaar wel goed uitkwam. ,,Maar je moet natuurlijk financieel gezond zijn in je primaire proces (de zorg, red.). Daarom zijn tarieven en afspraken met de zorgverzekeraars onze belangrijkste focus, niet het vastgoed.’’

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.