Premium

’Het leven is geen script’

’Het leven is geen script’
Saskia met zoon Aidan, die zelf ook autisme heeft.
© foto’s Amaury Miller

Voor sommige kinderen met autisme is een gesprek voeren of naar school gaan al een hele uitdaging, maar bij theaterschool Inter-Acting gaat een twintigtal tieners de ultieme uitdaging aan: op een podium staan, improviseren én grappen maken. Mede-oprichter Saskia Maas, tevens directeur van comedygezelschap Boom Chicago, zag haar eigen zoon opbloeien bij dit bijzondere project.

„Bent u beroemd?” De workshop is nog niet begonnen of één van de deelnemers heeft theaterdocente Liz al aan het lachen gekregen. „Ik wil graag geloven van wel. Ik heb bijna 1000 volgers op Instagram”, kaatst ze terug. Maar de jongen die de vraag stelde was bloedserieus. En het theater waar ze staan dan, wil een ander weten, is dát dan beroemd? Als de tieners horen dat Boom Chicago al ruim 25 jaar volle zalen trekt in Amsterdam, beginnen alle ogen te glunderen.

Verbeelding

„Veel jongeren kijken naar vloggers en YouTubers”, legt Saskia Maas uit. „Dat ze zelf ook beroemd kunnen worden, is iets wat bij veel kinderen met autisme daardoor ook tot de verbeelding spreekt. Ik zie het bijvoorbeeld bij mijn zoon Aidan (15). Hij heeft een eigen YouTubekanaal (Aidan Trein Tram Metro en Bus), waarvoor hij video’s maakt over zijn passie: openbaar vervoer.”

„Hij kent alle stations in Nederland uit zijn hoofd. Net als overigens alle stemacteurs van tekenfilms, inclusief hun geboortedata. Tja, mensen met autisme weten vaak alles van een onderwerp dat hun interesse heeft. Maar het leven is geen script dat je uit je hoofd kunt leren, je moet soms improviseren. En dat leren we ze hier.”

Saskia Maas richtte Inter-Acting op samen met Pim Donkersloot, pedagoog en directeur van Stichting ChildCenter. Het doel is om hoger functionerende autistische jongeren door middel van theater en improvisatie spelenderwijs te leren sociaal, flexibel en spontaan met elkaar om te gaan.

Flexibeler

„Ik ben op tijd!”, klinkt er enthousiast door het theater. Aidan – die in zijn eentje met de tram gekomen is – knuffelt zijn moeder en tilt haar een stukje van de grond. Hij kan niet wachten tot zijn moment of fame begint. „Vorig jaar heeft hij ook al meegedaan”, vertelt Saskia. „Sindsdien is hij veel flexibeler geworden. Hij kan er beter mee omgaan als plannen wijzigen. Ook taal is voor hem een grote uitdaging, dat kan hij nu beter begrijpen en verwerken. Hij heeft nu zelfs een bijbaantje bij de groenteboer, wat eerder nog te hoog gegrepen was. Maar ieder kind leert hier weer wat anders, autisme heeft immers veel verschillende uitingen.”

De oefeningen lijken op het oog simpel, maar schijn bedriegt. Drie vragen stellen aan je buurman, en vervolgens op het podium vertellen wat je over de ander hebt geleerd? Een groot deel van de groep weet wel drie dingen op te noemen, maar dan over... zichzelf. Ook in je handen klappen op hetzelfde moment als je buurman, is nog best lastig. Zeker als Liz vertelt dat het makkelijker gaat als je oogcontact maakt. Sommige kinderen hebben het spelletje binnen no time onder de knie, anderen klappen liever uit de maat dan dat ze een ander in de ogen kijken.

„Het leuke van improvisatie is dat er niets fout is”, zegt Saskia. „Ze mogen zijn wie ze zijn, zolang ze maar plezier maken en zich veilig voelen. Als dat betekent dat ze op de grond willen zitten of weglopen, is dat ook goed. En ongemerkt rekken we de grenzen steeds iets verder op.”

Na een uurtje hebben de jongens en meiden niet alleen veel lol gehad, maar ongemerkt ook veel geleerd: van oogcontact maken, een gesprek voeren en vrienden maken tot creatief met taal omgaan en reageren op onverwachte dingen. En dat is niet alleen fijn voor henzelf, maar ook voor hun ouders.

Kippenvel

„Er wordt in de omgeving van een kind vaak te snel gedacht dat bepaalde dingen nooit zullen kunnen. Zonde, want vaak hebben mensen met autisme veel meer in hun mars dan iedereen denkt”, zegt Saskia. „Wij vinden dat je een kind niet moet benaderen zoals hij is, maar zoals je hem wilt laten worden. Als je wil dat hij flexibel en sociaal is, moet je die eigenschappen stimuleren. Zelf krijg ik steeds opnieuw kippenvel als ik zie wat de jongens en meiden hier presteren.”

Deze jongeren met beperking doen immers iets wat veel volwassen zónder beperking vaak niet eens zouden durven: acteren en grappen maken op een podium! „Het voordeel van autisme is dat ze niet zo snel last hebben van podiumvrees”, zegt Saskia lachend. „Dat komt omdat ze nadenken over de opdracht, niet over wat andere mensen van ze denken: iets waar wij weer wat van kunnen leren, haha.”

Marion van Es

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.