Premium

IJmuidens testgezin onderwerpt zich aan strikt ADHD-dieet

IJmuidens testgezin onderwerpt zich aan strikt ADHD-dieet
IJMUIDEN - Familie Van der Leden in de keuken voor het avondeten.
© United Photos/Paul Vreeker
IJmuiden

In huize Van der Leden in IJmuiden wordt vijf weken lang gegeten volgens een strikt voedingspatroon, in de hoop dat het effect heeft op het gedrag van Luuk (8), die ADHD heeft. Voorlopig is het een beproeving.

„Je komt op een feestdag”, verwelkomt vader Jordi van der Leden (44) de verslaggever. „Vandaag is fructosedag.”

Van suiker (en fructose is het suiker van fruit) wordt vrijwel algemeen verondersteld dat het invloed heeft op het gedrag van iemand met ADHD. Van suiker ga je stuiteren, kinderen met ADHD stuiteren ook, en dan maakt 1+1 3. Plausibel toch?

„Ik wacht altijd de hele dag op mijn fruit”, zegt Luuk. „Ik kan nu niet zelf beslissen wanneer ik dat mag.” Moeder Marieke (38): „Dat beslist het dieet. En normaal eet Luuk heel veel fruit.” Luuk: „Het is ook goed voor de vitamientjes.”

Fruit mag, in het Restricted Elimination Diet waaraan de IJmuidense familie zich vrijwillig onderwierp, zij het met mate. Soms bij het ontbijt, bij het avondeten toe.

Fructosedag houdt in dat die dag koekjes worden gebakken waar wat fruitsuiker doorheen mag. Verwerkte suiker, zoals je die in pak in de supermarkt koopt, is taboe.

Lees ook: (Niet) eten is weten, bij Wagenings onderzoek

Restricted is een tamelijk accurate omschrijving voor dit eetregime. Aardappelen, rundvlees, varkensvlees, eigenlijk bijna alle vlees, zuivel, vis, pasta en bonen mogen allemaal niet. Brood bakken ze zelf. Vader Jordi: „Ik hoef niet meer na te denken over wat we gaan eten. Wel: Waar haal ik het vandaan?”

Solidair

„Het is vooral vanwege Luuk, maar we zijn solidair”, gaat hij verder. Moeder: „We hebben het een beetje onderschat. Ik vind het vooral ook lastig voor onze dochter, Merel. En dus heel knap van haar dat zij meedoet.”

Zij is van een leeftijd (12) van snacks, chips, snoep en frisdrank. Als er bij Luuk in de klas wordt getrakteerd, heeft hij zijn eigen snoep mee: een ahornlolly. Die zegt: „Als ik toch per ongeluk snoep op heb, moet ik het eerlijk tegen mijn papa en mama zeggen.”

Jordi: „We willen niet dat hij het doet. Maar hij weet dat we niet boos worden als het toch een keer gebeurt.”

Dochter Merel, stralend: „Als het allemaal lukt met zijn allen, en we het vijf weken volhouden, krijgen we een puppy.”

Vader: „Voor vlees moeten we naar de biologische slager, en dan mogen we alleen kalkoen of lam. Die zit in Haarlem, en dan zijn we zo drie kwartier weg. Gelukkig hebben we een slager die mee wil denken.” Moeder: „We zijn nu vaste klant bij de reformwinkel.”

„Luuk: „Chinese kool vind ik wel lekker. De spruitjes vind ik smerig. En de bietjes ook.”

Verder kreeg de familie wasvoorschriften mee. Er kwam andere tandpasta, andere gel. Luchtverfrisser zonder parfum.

Wrang

„Luuks ADHD was voor ons nooit echt een ding”, zegt Marieke. „Dat is wel een beetje het wrange nu. Je moet je conformeren aan hoe de wereld je wil zien. In het pulletje van de maatschappij passen.”

Zijn gedrag is de Van der Ledens ook niet vreemd. Er zijn thuis drie druktemakers, wordt er gelachen. Vader Jordi is het baken van rust, en stabiliteit.

Hij: „Dan zitten ze aan tafel allemaal door elkaar heen te vertellen. Dan zeg ik: ’Dit gaat zo fout... Maar daar hebben ze alle drie maling aan. Dan barst de bom en is het ineens muisstil. We hebben er een spelletje voor.”

Luuk roept: „Wie kan er het langst zijn mond houden?” Merel: „Dat is helemaal geen leuk spelletje”.

Doorgaans duurt zo’n incident nooit lang. Dat is het voordeel van die impulsieve karakters: een uitbarsting waait altijd gauw weer over.

Marieke en Jordi van der Leden zien vooral de schoonheid in het karakter van hun zoon.

„Hij is goudeerlijk”, vertelt vader. „Hij zal je altijd zeggen hoe en wat. Voor hem maakt het niet uit of je de juf, de burgemeester, de buurman of je vader bent.” Zijn vrouw vult aan: „Hij is pienter, eigenwijs en heel sociaal. Hij heeft waanzinnig mooie eigenschappen, die alleen niet allemaal gewaardeerd worden.”

Luuk ligt intussen half over de tafel heen. Hij lijkt een beetje klaar met het gesprek. „Misschien moeten jullie zo aan het eten beginnen”, zegt Marieke tegen haar man. „Alles moet snel voor Luuk. Als baby is hij na tien maanden opgestaan en gaan lopen. Daarna kon hij rennen en springen.”

Hij: „Luuk heeft een iets dikker instructieboekje. Als je dat uit hebt, heb je een gouden mens, met een garantie voor het leven.”

Maar Luuk bracht zichzelf op school wel in de problemen. Erg happig op medicatie zijn ze alleen niet. Zij: Ritalin en ADHD, dat geeft bijwerkingen. Misschien zullen we er ooit aan moeten, maar het heeft niet onze voorkeur.” Hij: „Een pil erin is de makkelijke weg.”

Alternatieven

Op zoek naar alternatieven stuitten ze op gezondheidswetenschapper Lidy Pelsser. Zij onderzoekt al jaren de relatie tussen voeding en ADHD en leidt in Eindhoven het Pelsser RED Centrum. In 2011 publiceerde ze in The Lancet een artikel over het verband tussen ADHD en voedsel.

Voor verder onderzoek zocht de Wageningen Universiteit honderd achtjarige rechtshandige jongetjes. Luuk ging eerst daar de molen (bloed prikken, ontlasting inleveren) in, en een MRI-scan. Jordi: „Best een spannende doelgroep, om die stil te laten liggen.”

Na een wen-week kon het echte dieet in IJmuiden beginnen. Ze houden een dagboek bij over het gedrag, en een poepdagboek. Slaat het dieet aan, volgt nog (zeker) een jaar met een aangepast eetregime. Per meetmoment wordt bepaald wat er wel, of niet bij kan. Marieke: „Bij iets meer dan zestig procent van de kinderen heeft het eetpatroon invloed op hun ADHD. Voor ons is dat het waard.”

„Dus we hopen dat het werkt”, meldt Jordi. „Ondertussen leren we heel veel bij over eten.”

„Ik hoop ook dat het werkt”, zegt Merel. „Aan de andere kant moeten we dan nog langer dit dieet.”

Enkele dagen na het gesprek krijgt de familie het advies om ook tarwe en een groot deel van het fruit van het menu te halen.

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.