Winst en verlies van HBEL-fusie

Eddie de Paepe
Huizen

Huizen en de BEL moeten fuseren, tenminste dat vindt de provincie Noord-Holland. Huizen heeft de meest redenen om de hakken in het zand te zetten, zo blijkt uit een rekensom van deze krant.

Stel dat Huizen en de BEL-combinatie, al dan niet onder zachte dwang, tóch fuseren, wat zou dat dan kunnen betekenen voor de inwoners van die vier gemeenten? Het antwoord op die vraag is lastig te geven, omdat er allerlei variabelen zijn. Wie toch een poging wil wagen, moet zich baseren op aannamen en gemiddelden.

Duurste

Wat woonlasten betreft zijn er grote verschillen tussen de vier. Blaricum en Laren behoren al geruime tijd tot de duurste gemeenten van het land. Dit blijkt onder meer uit het jaarlijkse onderzoek van het COELO (centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden) van de Rijksuniversiteit Groningen. Vorig jaar stond Blaricum stijf bovenaan (plek 407) en Laren er iets onder (404) in de ranglijst.

Die hoge notering heeft diverse oorzaken, variërend van veel dure huizen tot politieke keuzes in het heden en het verleden. Zo mogen gemeenten zelf de tarieven voor lokale belastingen, heffingen en diensten (leges) bepalen. Grotendeels, want er geldt vaak wel een maximum.

Hoeveel geld een gemeente van de burger vraagt hangt natuurlijk ook af van de eigen 'rijkdom'. Hoe rijker een gemeente, hoe gemakkelijker het is om de inwoner tegemoet te komen, zeker als de verkiezingen eraan komen.

OZB

Dat Huizen nog steeds een (relatief) rijke gemeente is, dat is genoegzaam bekend. Dat is ook af te lezen aan de belastingtarieven. Neem de onroerendezaakbelasting (ozb). Als eigenaar van een woning betaal je in Huizen dit jaar slechts 0,0589 procent van de WOZ-waarde. Laarders (0,1192 %), Eemnessers (0.1226 %) en vooral Blaricummers (0,1315 %) zijn een stuk slechter af.

Dit geldt overigens ook voor eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden en andere 'niet-woningen'.

Dat burgers en bedrijven in Huizen zo weinig ozb betalen is een politieke keuze. Het nieuwe college van b en w verlaagt tijdens haar 'regeerperiode' (2015 tot en met 2018) het tarief jaarlijks met tien procent. Om dit 'cadeautje' te kunnen bekostigen is 1,7 miljoen gereserveerd.

Afvalstoffenheffing

Wie de woonlasten wil berekenen, moet ook kijken naar de hoogte van de afvalstoffenheffing (voor het ophalen en verwerken van huisvuil). Doorgaans gelden daar twee tarieven voor, een voor alleenstaanden en een voor huishoudens die uit meer personen bestaan. In Huizen betaalt een gezin (meerpersoons-huishouden) dit jaar 265,32 euro aan afvalstoffenheffing. Eemnessers zijn goedkoper uit (190,80). Laarders (271,92) en Blaricummers (301,80) juist duurder.

Rioolbelasting

Derde component van de lokale woonlasten vormt de rioolbelasting. Ook hier zijn er opvallende verschillen in het HBEL-gebied. Zo betaalt een meerpersoons-huishouden in Laren een stuk minder (187,08) dan de buren in Eemnes (208,20), Blaricum (213,96) en Huizen (223,52).

Bij het bepalen van de tarieven van onder meer de afvalstoffenheffing en de rioolbelasting gaan gemeenten doorgaans uit van honderd procent dekking van de kosten. Die kosten variëren uiteraard per gemeente. Zo is de rioolheffing in Huizen relatief hoog, omdat er veel oude rioleringen moeten worden vervangen en omdat de gemeente heeft gekozen voor ecologische onkruidbestrijding.

Woonlasten

Om de totale woonlasten in de HBEL - nu en na een eventuele fusie - te kunnen vergelijken moeten (subjectieve) keuzes worden gemaakt. Laten we om te beginnen uitgaan van een huishouden van meer dan één persoon met een eigen woning.

De jaarlijkse kosten voor afval en riool zijn dan direct duidelijk, die voor ozb niet.

Een eerste optie is gewoon een huis met een woz-waarde van pakweg 2,5 ton te nemen. De ozb varieert dan van 159,75 per jaar in Huizen tot 328,75 euro in Blaricum. Eemnes en Laren komen rond de 300 euro uit. Door ozb, afval en riool bij elkaar op te tellen, kom je zo op de woonlasten per gemeente. Huizers zijn het goedkoopst uit (636,09), gevolgd door Eemnessers (707,-) en Laarders (757,-). Blaricummers zijn het duurst uit, die betalen 844,51 euro per jaar.

Woningwaarde

Aan deze berekening kleven mitsen en maren. Die 2,5 ton is, bijvoorbeeld, willekeurig gekozen. In Blaricum en Laren is er in deze prijsklasse bijvoorbeeld weinig te koop. De gemiddelde woningwaarde in deze gemeenten ligt ruim boven de vijf ton. In Eemnes en Huizen is dat respectievelijk zo'n 285.000 en 260.000 euro.

Wie de gemiddelde woningwaarde gebruikt voor berekening van de ozb komt tot grotere verschillen in woonlasten. En tot een realistischer vergelijking tussen de huidige situatie en die na een fusie.

Na de fusie

Stel dat Huizen, Blaricum, Eemnes en Laren toch gaan fuseren. En dat de gemeenteraad van dit nieuwe Gooi-Noord gaat voor de gulden middenweg: een gemiddeld tarief voor de ozb (0,11%), afvalstoffenheffing (257,46) en rioolbelasting (208,19). Wat betekent dat dan - uitgaand van de gemiddelde woningwaarde in de oude gemeenten - voor de woonlasten?

Als eerste wordt duidelijk dat de gemiddelde huiseigenaar in de kern Huizen jaarlijks honderd euro meer ozb gaat betalen. Inwoners van de dan voormalige BEL-gemeenten gaan er juist op vooruit. Dat varieert van 36 euro voor Eemnessers via vijf tientjes voor Laarders tot bijna 110 euro voor Blaricummers.

Opgeteld bij de nieuwe tarieven voor afval en riool levert dat een mogelijk scenario voor de stijging/daling van de totale lokale woonlasten per kern.

Het beeld voor de Huizers wordt dan nog somberder; die zijn in totaal ruim 110 euro duurder uit. Laarders gaan 43,32 euro meer betalen. Blaricummers gaan er nog meer op vooruit: bijna 165 euro. En Eemnessers? Die gaan ruim dertig euro meer betalen.

Conclusie

Uiteraard zouden er meer cijfers aan de berekeningen moeten worden toegevoegd, zoals de omvang van de 'spaarpotjes' (reserves; weerstandsvermogen) van de vier gemeenten. En andere belastingen, heffingen, rechten en leges die burgers en ondernemers moeten betalen.

Een voorbeeldje: in Huizen en Blaricum hoef je geen hondenbelasting te betalen, in Eemnes en Laren wel. Dat scheelt een 'baasje' toch ruim acht tientjes per jaar.

Met een slag om de arm kan worden geconcludeerd dat Huizers er na een fusie flink op achteruit zullen gaan. En met name Blaricummers er aanzienlijk op vooruit. Maar beïnvloedt dat de keuze voor zelfstandigheid?

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.