Kamp Amersfoort steeds actueler

Hans van Keken
Amersfoort

Rond de eeuwwisseling kwam een kentering in onze wat ongemakkelijke relatie met Kamp Amersfoort. Er werd een bescheiden bezoekerscentrum gebouwd, dat jaar na jaar meer belangstelling kreeg. Zo veel, dat er nu zelfs een plan ligt voor een drie keer zo groot centrum. ,,De tijd is er rijp voor’’, stelt directeur Willemien Meershoek, verwijzend naar ’de breekbaarheid van vrijheid, democratie en rechtsstaat’.

Maar er is meer. Vooral de laatste jaren. Het ene na het andere initiatief rond het voormalige Polizeiliches Durchgangslager steekt de kop op. Zoals het project van voormalig journalist Remco Reiding, die zich alweer enkele jaren inzet voor het Russische Ereveld.

Of het ’schuilplaatsverlenersmonument’, voor mensen die in de oorlog onderdak boden, dat vorige maand vlakbij het Nationaal Monument onthuld is. En het twee jaar geleden geopende ’Onderduikerspad’, dat de route - door het Leusderkwartier - volgt die gevangenen destijds moesten afleggen van het station naar het kamp en andersom.

Te leven

De Tweede Wereldoorlog mag dan alweer bijna zeventig jaar geleden voor ons land zijn beëindigd, hij lijkt meer dan ooit te leven. Alsof er een collectieve behoefte is aan verduidelijking, verwerken, begrijpen en ’plek geven’. Nationaal Monument Kamp Amersfoort vervult daarin, met zijn gruwelijke, mensonterende verleden een cruciale rol. En lijkt die steeds meer op zich te nemen.

Getuige ook de plannen voor vernieuwing en uitbreiding. Meer dan drie keer zo groot als de huidige 250 m² wil het worden, inclusief twee ondergrondse uitbouwen. Daarin moeten biografieën van mensen die deel uitmaakten van het kamp gepresenteerd worden, van slachtoffers, maar ook van daders en omstanders. Met bewegend beeld, met computers, tekst en objecten.

Zuiver

Sober, verstild en geconcentreerd zijn daarbij de sleutelwoorden. Het beklemmende en indringende karakter van één van de ergste Nederlandse kampen uit de oorlog moet in het nieuwe centrum zo zuiver mogelijk terugkomen, gezien en ervaren worden.

Zo krijgen het terrein met de schietbaan hun originele zichtlijnen terug. Plekken waar geëxecuteerde gevangenen waren begraven worden gemarkeerd, de appèlplaats wordt omheind door roestvrijstalen platen.

Met in de grond contouren van de barak en bunkercellen die daar gestaan hebben. Ook de Rozentuin, waar menigeen soms urenlang onder de meest barre omstandigheden moest blijven staan, krijgt weer een plek. Via de app Layar kan de bezoeker het originele barakkenkamp geprojecteerd zien op het voormalig terrein.

Redden het niet

Gefaseerd bouwen van het centrum - totale kosten geraamd op 5,5 miljoen - ligt wat directeur Meershoek betreft voor de hand. ,,We zijn afhankelijk van subsidies en fondsen, maar daarmee alleen redden we het niet. We zullen ook aan crowdfunding moeten doen.’’ Inmiddels is een donateuractie gestart in Amersfoort en omgeving. Meershoek sluit niet uit dat er op termijn ook entree geheven zal moeten worden. De toegang is nu nog gratis.

Er zijn ook plannen voor samenwerking met andere centra en stichtingen. Meershoek: ,,Educatie wordt steeds belangrijker. Dat merk je ook aan het toenemend aantal scholen dat ons bezoekt.’’

Meer nieuws uit GE

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.