Erik Greve, gedreven conservator van schoonheid

Erik Greve over buitenplaats Berg en Vaart: „Toen de makelaar het ons liet zien, zeiden we meteen ja. Een keuze uit ons hart.”© Foto Studio Kastermans/Alexander Marks

Miriam Vijge
Ankeveen

„Dit gaat over schoonheid”, kondigt Erik Greve (77) meteen aan na de ontvangst bij het hek aan de weg. Welkom op buitenplaats Berg en Vaart in Ankeveen. „Wij”, Greve stelt en passant ook zijn vrouw Caroline voor, „zijn conservatoren van historische schoonheid.” Dat gaat verder dan een dagtaak, zo zal blijken. Het is een visie op het leven. Eerst een rondleiding door de historische tuin met het historische huis uit 1779.

Een sereen huis, typeert Greve het L-vormige pand. Twee verdiepingen hoog en vijf ramen breed met beneden in het midden de voordeur richting de ’s-Gravelandse vaart. „Toen wij het in 1983 kochten was het huis en een deel van de tuin in goede staat”, gaat Greve terug naar hun begin. „ De tuin achter het huis was in 1950 door Mien Ruys (bekende tuinarchitect, red.) aangelegd. De voortuin was een grasveldje.” Nu is het een ’jardin à la française’, een Franse tuin met buxushaagjes in krullende geometrische patronen in wit grind onder toeziend oog van twee enorme rode beuken en ander groen.

„Precies in verhouding tot het huis ontworpen”, wijst Greve met trots op de lijnen van de voortuin. Dan zwaait hij de voordeur open. De blik dwaalt van het witte grind voor, over de witmarmeren vloer in de gang na slechts zes meters door de achterdeur met glas weer naar buiten. Langzaam ontvouwt zich een vergezicht. Een venster op het gazon, bloeiende borders, een vijver met eiland en helemaal in de verte, onder de takken van de bomen door, oneindig weiland. Greve glimacht bij het effect van betovering en verwondering: „Dat is de moeite van het bewaren waard.”

Greve groeide op in Amsterdam met een drie jaar jongere zus. Zijn vader was jurist. „Mijn filosofische inslag heb ik van hem. Ik dacht al jong na over de vragen van het leven: wie zijn we? Wat doen we hier en hoe kunnen we zo subliem mogelijk leven?” De neiging tot oprichten en organiseren heeft Greve, die actief was en is in diverse besturen en organisaties, van zijn moeder. „Ik breng mensen graag bij elkaar.” Voor het zakenleven voelde hij geen roeping. „Mijn moeder wilde graag dat ik na het gymnasium, net als mijn oom die hoogleraar psychiatrie was, ook de medische kant op zou gaan. Mensen helpen trok me sterk aan. Omdat ik altijd al visueel ingesteld was, werd ik oogarts.” En een expert.

Idealen

„Het beroep van dokter is een kwestie van idealen. Ik heb mijn vak tot in extremo beoefend”, kijkt Greve terug op zijn internationale, rijke carrière. Het past bij zijn manier van ’intens leven’. „Ik heb me vergaand gespecialiseerd (in glaucoom, staar, red.), omdat ik het allerbeste wilde bieden.” Na zijn doctoraalexamen trouwde Greve. Drie kinderen en tien jaar later scheidden ze. Later ontmoette hij Caroline; destijds studente en later ook oogarts. „Ze was onweerstaanbaar en dat is ze nog steeds. Ze is een inzichtelijk mens, intelligent en geestig. We delen de kernwaarden van het leven. Zij is ook idealistisch ingesteld met een zucht naar wat waar, echt en goed is.”

Ze kochten buitenplaats Berg en Vaart en verkasten 34 jaar geleden van Amsterdam naar Ankeveen. „Toen de makelaar het ons liet zien, zeiden we meteen ja. Een keuze uit ons hart”, zegt Greve. „Het wachtte op ons, zo voelde het. Als thuis. En dat gevoel is alleen maar groter geworden. We hebben ons tot 2011 suf gereisd voor het vak en overal verleidingen gezien: de stranden van Nieuw-Zeeland, Florida, de mooie bergen van Zuid-Afrika, Argentinië en prachtige huizen aan de Côte d’Azur, maar de liefde voor dit huis was altijd sterker. Berg en Vaart is het object van onze toewijding en passie. Caroline en ik leven en werken samen in harmonie.”

Inmiddels voerde de toer langs: de zen-tuin, de rozentuin, de orangerie, de oude waterput, het koetshuis, het ’laboratorium’ waar Caroline stekjes kweekt, de klimplantenmuur, de bamboo walk, het eiland in de vijver en de weiland-tuin met geschoren graspaden. „Dat zag ik als 18-jarige jongen in Engeland en vond ik zo mooi. Ja, ik heb mijn jongensdroom waargemaakt”, lacht Greve. Hij wijst op de vervallen koude kassen. „Kijk, de enige bewuste ruïne”, illustreert Greve zijn punt: „Dat gebeurt er dus als je het onderhoud laat lopen.”

Topervaring

Het gesprek gaat verder in het palmhuis, waar onder andere palmen en yucca’s overwinteren. Gevraagd naar hun drijfveren nu het besef van de omvang van het werk als eigenaren van zo’n buitenplaats indaalt, slaat Greve een meer filosofische toon aan. „We doen het uit liefde, uit een ideaal. In menselijke zin conserveren we schoonheid voor zoveel mogelijk generaties. In kosmische zin draagt het bij aan de ervaring. Het effect van schoonheid is dat mensen ontroerd raken. Die ontroering doet je boven het dagelijkse leven uitstijgen. Maslow (psycholoog bekend van de behoeftenpiramide) noemt zo’n diepe ervaring een topervaring.”

„Bijna iedereen heeft weleens zo’n moment van intense vreugde beleefd, bijvoorbeeld bij het luisteren naar muziek of in de natuur. Daarom willen we deze plek ook bewust delen. Alleen denken mensen dat dat topgevoel een uitzondering is. Oproepen kunnen de meesten het (nog) niet. Heb je weleens een aha-erlebnis gehad, een helder moment, een vlaag van intuïtie? Dat je naar bed gaat met iets waarvan je niet weet wat je moet doen en de volgende ochtend het ineens wel weet? Als je slaapt, schakel je je zintuigen en denken uit. Daarom is slapen zo belangrijk. Alsof je tankt in het grote universum.”

„Dit soort ervaren gaat buiten de zintuigen om”, doceert Greve onverdroten. „Een techniek om je denken en zintuigen te stoppen is meditatie. Zo kun je plaats en tijd overstijgen en het gevoel van onbegrensde mogelijkheden, het eeuwige en het eindeloze ervaren. Die momenten van verrukking, van magistrale schoonheid, daarvanuit wil je leven. Door meditatie kun je overschakelen op dat bewustzijn en ervaringssysteem. Je kunt zelf inpluggen en je verbinden met het universum. Op mijn 48e had ik mijn eerste overweldigende transcendente ervaring. Door oefenen heb ik dat langzaam uitgebreid en nu kan ik daarvanuit leven. Dat geeft vrede, vertrouwen en meer. Bovendien is het goed voor je gezondheid”, besluit hij.

En mediteren kan overal, vervolgt Greve praktisch. „In bed, op de fiets of als je wacht bij de bushalte. Ik heb een hekel aan die kleermakerszit.” Ooit volgde hij eens een meditatietraining maar dat bracht niet meer dan bevestiging. „Het moet uit je zelf komen. Tafeltennissen leer je ook door het zelf te doen. Helaas nodigt het dagelijks leven hier niet toe uit, dus je moet tegen die weerstand werken. Als je weet hoe heerlijk het is om te tappen uit het universum, dan is dat je motivatie om te blijven oefenen. „Je bent nooit te oud om te leren”, moedigt Greve aan. „Ik ben op mijn zeventigste gestopt met mijn vak, maar het leven, leren en groeien gaat door.”

„Mediteren zou middenin de maatschappij moeten staan”, zegt Greve, die ook een uitgesproken kijk op onze samenleving heeft. Dat zou een boel angsten en negatieve gevoelen schelen en mensen zouden gelukkig en fijn leven. „Mediteren moet uit die Indiasfeer van kaalgeschoren mensen in oranje gewaden en niet geridiculiseerd worden. Helaas leven wij nog steeds in een vechtsysteem. Kijk maar naar Trump en Erdogan. Het draait te vaak om streven naar macht, geld en overheersing.”

Om vanuit het hoogste ideaal te leven, is volgens Greve een samenleving gebaseerd op de waarden van Plato onvermijdelijk. „Waarheid, schoonheid en goedheid”, somt hij op. „Voeg daar gezondheid en liefde aan toe. De mens moet in essentie de relatieve onvolwassenheid nog ontgroeien en leren leven vanuit passie, intuïtie en inspiratie. Niet meer alles alleen voor zichzelf of zijn naasten bij elkaar scharrelen, maar voor de mensheid als geheel. Dan bekommer je je ook over mensen in Afrika of Azië.”

Een grotere verbondenheid en kleinere verschillen, zoals Greve ziet, vraagt ook om een andere staatsvorm. Hij stelt in plaats van democratie een raad van wijze mannen en vrouwen voor. „In een ziekenhuis wil je toch ook niet dat er gestemd wordt over een behandeling? Je wil een expert! Kennis en ervaring, en zelf een harmonisch en evenwichtig leven leiden moeten doorslaggevend zijn; niet de meeste stemmen.” De idealistische filosoof en conservator van schoonheid meent dat de Nederlandse samenleving bij uitstek een voorbeeld kan worden.

„Klink ik als een wazige idealist?” vraagt hij zich quasi-bezorgd af. „Ik sta met beide benen op de wereld en probeer stukje bij beetje te doen waar ik voor sta. Het is een kwetsbaar verhaal, realiseer ik me, maar hopelijk wel vruchtbaar. Mijn visie op het leven probeer ik ook praktisch te realiseren door de schoonheid van deze plek in stand te houden.” Omdat waar te kunnen maken, hebben de Greves de buitenplaats ondergebracht in een stichting. „Die heeft geld en mensen nodig om dit voort te zetten. De combinatie van historisch huis en tuin/park is uiterst waardevol. Daar moet geen projectontwikkelaar mee aan de haal gaan, als ik hier niet meer ben. Het principe gaat hoe dan ook door: schoonheid biedt tegenwicht aan het lelijke, slechte en biedt mensen de kans op een topervaring. Zie daar het verband tussen deze buitenplaats en de wereld.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.