’Stenen’ namen krijgen in Huizen een gezicht

Eddie de Paepe
Huizen

’Wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst.’ Dat is dit jaar het landelijke thema voor de activiteiten op 4 en 5. Het 4 mei comité in Huizen bouwt stapje voor stapje aan een ’herdenking 2.0’. ,,Het moet aansprekender, levendiger. Ook onze kinderen moeten zich er thuis voelen.

April 1942. Op last van de bezetter moeten alle joden zich in Amsterdam vestigen. Ook Lothar en Alice Leyser moeten De Kwartel, het huisje in de achtertuin van Patrijslaan 1, verlaten.

Voor de oorlog uitbrak hebben zij elkaar ontmoet in het ’werkdorp’ Nieuwesluis in de Wieringermeer. Daar leren jonge joden, ontvlucht aan nazi-Duitsland, een vak leren, in afwachting van hun afreis naar Palestina.

Na de bezetting van Nederland vertrekt het jonge stel naar Huizen, eerst naar de Hooghuizenweg, later naar het tuinhuisje. Dit veilige onderkomen is van korte duur. Lothar, Alice en hun dochtertjes Judith en Rebekka vertrekken naar de hoofdstad. Op 20 juni 1943 is er een grote razzia. Het gezin wordt opgepakt, op de trein gezet en enkele weken later in Sobibor vermoord.

Volledig

Hun namen ontbreken op de plaquettes op het monument aan het Prins Bernhardplein in Huizen. Net als die van minstens 22 andere joodse slachtoffers, blijkt uit onderzoek van het 4 mei comité. Reden voor voorzitter Hein Hoffmann om bij de gemeente aan te kloppen. ,,We moeten volledig zijn’’, stelt de Huizer, in het dagelijks leven regisseur bij het historische tv-programma Andere Tijden. Op het gemeentehuis vonden ze dat ook. ,,Een ambtenaar heeft weken in de archieven gesnuffeld en de gegevens gecontroleerd. Het klopte. Dit zijn allemaal Huizers, joden die in ’42 door de gemeente zijn uitgeschreven toen ze naar Amsterdam moesten vetrekken.’’ De meesten kwamen uit Duitsland, maar ook uit Polen en Tsjecho-Slowakije. ,,Ze waren op de vlucht voor die naderende donderwolk en voelde zich hier veilig. Als gemeente moet je daarom ruimhartig omgaan met de definitie Huizer of niet.’’

Verhalen

Vorig jaar heeft het 4 mei comité voor het eerst ’een gezicht gegeven’ aan de namen op het monument. Om te beginnen aan drie van de 45. Tijdens de Dodenherdenking werden de verhalen verteld van verzetsstrijder Willy van Breukelen, joodse onderduiker Henri Katan en Martin Vos, de tijdens het speuren naar Sovjet-duikboten neergestorte piloot.

Tijdens de plechtigheid van maandag aanstaande wordt ingezoomd op Mijndert Moll en Gijsbert Westland. Timmerman Westland stierf vlak voor de Bevrijding aan de zware verwondingen, opgelopen tijdens de beschieting (door een Engelse jager) van de PHOHI-zendmasten in Huizen, in augustus ’44.

Dienstplichtig tamboer-soldaat Moll sneuvelde in de ochtend van de 14de mei 1940, op 23-jarige leeftijd, bij de Grebbeberg. Zijn verhaal wordt voorgelezen door een ’moderne’ veteraan uit Huizen, Arief Rorimpandeij.

Gebeiteld

Derde naam is die van het gezin Leyser, als ’vertegenwoordiger’ van al die andere omgekomen joodse Huizers. ,,Al hun namen moeten óók op het monument worden gebeiteld’’, stelt Hoffmann. ,,Voordat we een ’definitieve’ lijst hebben, gaat er nog wel een of twee jaar overheen. Je moet niet over één nacht ijs gaan. Aan de andere kant, dit is levende geschiedenis. Er zullen namen bijkomen, terwijl andere mensen onvindbaar blijven.’’

Het aanvullen en een gezicht geven van de ’stenen’ namen op het monument is tekenend voor de nieuwe koers die het, verjongde 4 mei comité enkele jaren geleden is ingeslagen.

Levendiger

,,Dodenherdenking was een soort kerkdienst met orgelmuziek’’, vertelt Hoffmann. ,,Dat is niet van deze tijd. Het moet aansprekender, levendiger. Met modernere muziek. Je moet de verhalen vertellen, ook de kleine.’’ Als voorbeeld geeft hij het interview, tijdens de komende herdenking, van Maartje van Weegen met Frieda Snel, dochter van Klaas Snel, en van de drie Huizer verzetshelden die in 1944 zijn gefusilleerd. ,,Onze volgende ambitie is om de kinderen er meer bij te betrekken,’’ vertelt Hoffmann, wiens 17-jarige zoon Max maandag de 45 namen op het monument zal voorlezen.

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.