Meer schade door exotische plant

Sam Trompert
Leiden

Exotische waterplanten bezorgen ons land de nodige problemen. Ze onttrekken zuurstof uit het water, waardoor andere planten en vissen sterven. Ook belemmeren ze de doorgang van vaarwegen. En het zijn er steeds meer. Vooral waternavel woekert voort.

Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Ons land kent vele zogenoemde ’invasieve exoten’, uitheemse plantensoorten die hier oorspronkelijk niet voorkwamen. De grootste boosdoener is grote waternavel, van oorsprong Amerikaans. Afgezet tegen 1990 komt dit plantje dit jaar 150 keer vaker voor.

Tijdrovend en arbeidsintensief

Waterschappen, het bestuurlijke orgaan belast met beheer en onderhoud van alles wat met water te maken heeft, herkennen de trend. „Van de 91 locaties waar we invasieve exoten hebben vastgesteld, gaat het in 89 gevallen om waternavel”, zegt woordvoerder Marko Cortel, van het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (kop van Noord-Holland). Het weghalen van waternavel is een tijdrovende en arbeidsintensieve klus. Het moet met de hand, om de rest van de biodiversiteit intact te laten. In Noord-Holland gebeurt dat om de twee weken, tussen maart en september.

Tijdrovend, arbeidsintensief en dus duur. Het afgelopen jaar was het hoogheemraadschap naar schatting zo’n €70.000,- tot €80.000,- kwijt aan het verwijderen ervan. In het waterschap Amstel, Gooi en Vechtstreek fluctueert dat jaarlijks tussen de €100.000,- en €200.000,-. Het blijft een groot bedrag, maar ’we tellen onze zegeningen’, zegt Cortel. In het Hoogheemraadschap Rijnland, omgeving Leiden en Haarlem, is dat bedrag namelijk aanzienlijk hoger.

De afgelopen jaren liep het daar rap op. In 2014 was het nog €200.000,- euro, vorig jaar is dat verdubbeld naar €400.000,-. Terwijl het van 2011 tot 2013 juist daalde, van €90.000,- euro tot €50.000,-, zo meldt een woordvoerder. De toename heeft te maken met de zachte winters van de afgelopen jaren. Waternavel komt eigenlijk vooral voor in wateren waar de temperatuur iets hoger ligt dan in Nederland.

Van de vijver naar de sloot, maar nu verboden

Waternavel, parelvederkruid en de waterteunisbloem. Het klinkt zo Hollands als andijvie, maar oorspronkelijk komen deze waterplantjes niet voor in ons land. Na het schoonmaken van de vijver, of het aquarium donderde men dit soort plantjes in de sloot. Met alle gevolgen van dien.

Tot voor kort verkochten tuincentra dit soort plantjes gewoon nog, maar sinds augustus dit jaar is er een Europees verbod op handel, bezit en kweek van dergelijke invasieve exoten, vanwege het risisco.

De plantjes woekerden namelijk teveel. Gemiddeld komt een invasieve exoot tegenwoordig in ruim 160 kilometerhokken voor, tegen nog geen 30 kilometerhokken in de jaren ’90. Kilometerhokken zijn een rekenmethode voor natuurgebieden: een kilometerhok is een stuk land van 1 bij 1 kilometer. Ze worden gebruikt om de biodiversiteit in kaart te brengen.

Meer nieuws uit Uitgelicht

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.