Voorstellen Pieter Broertjes deels raadselachtig

Ronald Frisart
Hilversum

Pieter Broertjes moet wel een enorme optimist zijn. Vorige week dinsdag lanceerde de Hilversumse burgemeester zeven voorstellen om het plaatselijke bestuur effectiever te maken en inzichtelijker voor de burger. Twee dagen later zei hij in deze krant: ,,Alles is realiseerbaar, binnen twee jaar’’. Zou het?

Alleen al zijn voorstel om de burgemeester niet alleen te laten voordragen maar ook benoemen door de gemeenteraad, en dus niet meer door de Kroon, vergt een wijziging van de Grondwet - en daarmee in elk geval één keer nieuwe Kamerverkiezingen.

Los daarvan zal het Hilversums eerste burger niet zijn ontgaan dat de politiek/bestuurlijke ’crisis’ niet van vandaag of gisteren is. Toen Broertjes zich in Utrechtse collegebanken nog bekwaamde in de sociologie kregen studenten politicologie een boek op hun bordje met de glasheldere titel ’Crisis in de Nederlandse politiek’ (1974).

Aanhouder wint

Het probleem dat Broertjes aansnijdt, is dus allerminst nieuw. Maar ondanks de vele suggesties voor verbetering is er de afgelopen decennia niet zo veel verbeterd. En toch is het goed dat hij deze zaken nog eens aan de orde stelt - al was het maar omdat de aanhouder (misschien) wint.

Drie van zijn voorstellen springen in het bijzonder in het oog - zeker in het Gooi. Neem het opheffen van samenwerkingsverbanden (’gemeenschappelijke regelingen’) van het type Regio Gooi en Vechtstreek. Het zijn, gegeven de huidige omvang van gemeenten, uit nood geboren constructies en ideaal zijn ze inderdaad allerminst. Formeel is alles weliswaar netjes geregeld, maar gemeenteraden hebben er maar heel beperkt zicht op en democratische legitimatie en controle zijn in de dagelijkse praktijk dus een probleem.

Dat valt meteen op te lossen als Broertjes zijn zin krijgt en gemeenten ten minste de schaal van 100.000 inwoners krijgen. Alleen al daarom is de vorming van grotere gemeenten een goed idee.

Gooiland

Dat Broertjes daarbij tegenover deze krant aangaf dat één gemeente Gooiland ideaal zou zijn, zal de Gooise steun voor zijn ideeën niet direct vergroten. De huiver voor een (te) dominant Hilversum zit hier en daar immers diep - waarbij we nu onbesproken kunnen laten of die vrees terecht is.

Ook opvallend: Broertjes wil gemeenteraden inkrimpen door één raadszetel per vierduizend inwoners te laten bezetten, met een maximum van 25 zetels. Wat hoopt hij daarmee te bereiken? Wil hij splinterpartijtjes lozen? Zijn zinnige voorstel dat raadsleden die uit een fractie stappen hun zetel voortaan zouden moeten teruggeven aan de partij waarvoor ze zijn gekozen, zou (mede) in die richting kunnen wijzen. Maar als Broertjes inderdaad grotere, krachtiger raadsfracties nastreeft, dan had hij beter kunnen voorstellen de kiesdrempel te verhogen. Daarmee valt het aantal minifracties eenvoudig terug te dringen.

Lastig

Nu betekent zijn idee van één zetel per vierduizend inwoners feitelijk ook een verhoging van de kiesdrempel, maar het voornaamste effect is toch: een kleinere gemeenteraad. Hilversum bijvoorbeeld zou van 37 zetels terug moeten naar 25, en bij de huidige ruim 85.000 inwoners zelfs naar 21. Die 37 werken zich nu al een slag in de rondte om alles te kunnen bijbenen. In een kleinere raad wordt dat alleen maar erger. Hoe dat ’de zichtbaarheid van het bestuur’ vergroot, is wat raadselachtig. Het zou Broertjes dan ook niet moeten bevreemden als mensen op het idee komen dat hij de raad misschien maar lastig vindt en hoopt en verwacht dat een kleinere raad het college minder voor de voeten zal lopen.

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.