Zenleraar in Hilversum in ’Gedreven’

Daido Maas: „Het gaat er in zen om, dat je baas wordt in eigen denken, voelen en handelen.”
© Foto Studio Kastermans/Ben den Ouden
Hilversum

Gedreven is een wekelijkse interviewserie waarin ondernemers, politici, kunstenaars en bestuurders uit het Gooi, de Vechtstreek en Eemland uitgebreid vertellen over hun drijfveren. Deze week: zenleraar Daido Maas.

’Boooooooooiiiiiiiiiiinnnnnnnngggggggggggggggg...’. Langzaam ebt de klank weg van de derde slag die zenleraar Daido Maas geeft op de bronzen klankschaal. Het oplossende geluid draagt de leraar en cursisten de stilte in. Op hun meditatiekussens zitten ze onbeweeglijk en met gestrekte ruggengraat wakker rechtop, de benen samengevouwen. De ogen halfopen, de handen samengevouwen op navelhoogte. Twintig minuten lang blijft iedereen zo zitten, slechts in- en uitademend.„Zenmeditatie is soms hard werken”, vertelt zenleraar en -coach Daido. „De motivatie om aan een cursus zenmeditatie te beginnen, is meestal de behoefte aan meer rust, meer energie en beter slapen. Maar als je met een zenmeditatiecursus begint, is rust is niet altijd het eerste wat je ervaart. Door tijdens het stilzitten de focus op je ademhaling te leggen, word je je aanvankelijk veel bewuster van je lichaam en geest. Dat kan direct al rust geven of best confronterend zijn. Deze confrontatie is niet ’leuk’, maar geeft wel belangrijk inzicht in wat je wilt veranderen, in jezelf en je leven. Gaandeweg maakt regelmatig mediteren duidelijk hoe je op duurzame wijze meer rust en geluk in je leven brengt.”

Zelf kiezen

Het gaat er bij zen om de realiteit van het leven puur en ongefilterd te ervaren.

„Emoties, gedachten en illusies vervormen onze beleving van de realiteit. Wat we denken over onszelf en anderen beïnvloedt hoe we ons voelen. En wat we voelen stuurt vaak onze gedachten en ons handelen. Als we deze ’bubbels’ niet doorzien, maar voor de realiteit aanzien, kan dat onze ervaring van het leven zelf sterk in de weg staan. Het gaat er in zen om, dat je baas wordt in eigen denken, voelen en handelen. Dat is niet zozeer leren je innerlijk te beheersen als wel ’t te beheren.”

„Beheersen is vaak onderdrukken. Beheren is doorzien! Doorzien welke emoties en gedachten er in je spelen, kunnen onderzoeken wat ze betekenen en bepalen of ze echt van belang zijn of niet. Dit maakt dat je meer inzicht ontwikkelt in hoe je omgaat met wat er allemaal in je opkomt. Met dit zelfinzicht heb je de mogelijkheid steeds beter je volgende stap te kiezen, in plaats van impulsief -en dikwijls overhaast en weinig constructief- te reageren. Wie zijn emoties en denken kan beheren, wordt er niet langer door beheerst. Dat is naar mijn idee emotioneel en rationeel zelfstandig en volwassen worden.”

Ontstemd

Daido spreekt uit ervaring. Hij werd sinds zijn kindertijd door veel emoties en gedachten beheerst. „Voor ik op mijn 22ste aan zen begon, miste ik de kunst om mijn innerlijk te beheren. Niet dat ik dat toen wist. Ik had alleen steeds sterker het gevoel dat het leven is niet erg aan mij was besteed. Ik was verlegen, onzeker, vol kritiek en ik was fysiek zeer gespannen. Dit groeide uit tot een chronisch ontstemd zijn. Mijn zelfbeeld toen was sterk beïnvloed door de omstandigheden waarin ik tot stand kwam, werd geboren en opgroeide.”

„Zelfs voordat mijn moeder van mij in verwachting was, was bekend dat ik al voor mijn geboorte hard voor mijn leven zou moeten vechten. Het broertje voor mij was de dag na zijn geboorte overleden aan de gevolgen van Rhesusantagonisme. De boodschap van de artsen aan mijn ouders was toen: geen kinderen meer krijgen. Maar twee jaar later was een medisch experiment gaande, waarmee met veel kunst- en vliegwerk de kans vijftig procent zou zijn - in plaats van nul - dat een derde kind het wel zou redden. Mijn ouders besloten dat experiment aan te gaan. De hele zwangerschap en mijn geboorte stond bol van controle. Mijn moeder had wekelijks vruchtwaterpuncties en na zeven maanden werd ik gehaald en ging in de couveuse, aan de beademing. Ik moest vele bloedtransfusies ondergaan.”

„Ook na mijn ontslag uit het ziekenhuis was de kans dat ik dood zou gaan nog lang aanwezig. Ik was piepklein en zeer kwetsbaar. Ieder uur moest ik met een poppenflesje worden gevoed. Naast de angst om mij te verliezen, was bij mijn ouders ook het verdriet nog volop aanwezig over het kind dat ze verloren voor mijn geboorte. Toen ik opgroeide voelde ik dit alom aanwezige verdriet. Ik betrok het onterecht op mezelf. Ik dacht dat ik mijn ouders verdrietig maakte. Ik twijfelde aan mijn bestaansrecht en ervoer het leven als ingewikkeld en negatief.”

Diep contact

„Toen ik door meditatie meer zelfkennis opdeed, leerde ik inzien dat de oorzaak en -dus ook de oplossing- van mijn onrust, onzekerheid, woede en gespannenheid lag in de manier waarop ik de realiteit had leren interpreteren. Ik heb met behulp van zenmeditatie en -coaching door mijn zenleraar Rients Ritskes een andere zienswijze en houding leren ontwikkelen, waardoor ik heilzamer naar mijzelf en de mensen om mij heen ging kijken. Ik ben sindsdien veel opgewekter, ruimhartiger en gevoeliger geworden. Dat ik nu gemakkelijk diep contact kan maken met anderen ervaar ik als het meest waardevolle in mijn leven.”

„Sindsdien ervaar uitdagingen niet meer als tegenslag waarvan ik tegen mijn zin de dupe ben, maar als een uitnodiging tot leren en groeien. Het negatieve in het leven zie ik als iets dat er onvermijdelijk bijhoort, het hoeft niet weg of ontkend. Waar ik vroeger vermijdend was, ga ik de dingen toenemend aan. Daardoor groeit mijn vaardigheid en mijn zelfvertrouwen nog elke dag als ik weer nieuwe spannende situaties tegenkom.”

Daido was tweeëntwintig toen hij zich opgaf voor een beginnerscursus zenmeditatie.

„Ik kwam er al gauw achter dat het in mijn hoofd nóg drukker was dan ik vermoedde. Een pittige ontdekking, maar door eraan te werken, werd ik al rustiger. Ik kreeg vertrouwen in de meditatiebeoefening, doordat ik letterlijk voelde hoe mijn hoofd en lijf beetje bij beetje ontspanden, ook al kwam ik mijzelf vaak heftig tegen. Ik voelde dat ik in zen iets heel waardevols leerde. Daarom had ik veel zin om dit groeiproces door te zetten.”

Na een jaar als assistent van zijn zenleraar vertrok Daido in 1995 naar Japan voor intensieve verdieping van zijn zenpraktijk. „Ik ruimde mijn spullen op, zei, tegen mijn relatie ’Let’s see what happens’ en heb mijn baan in de zorgsector opgezegd. Ik ging naar Japan om een jaar te trainen in een zenklooster. De lange dagen daar - heel vroeg op en laat naar bed - waren gevuld met meditatie en werken in zenstijl, dus in stilte en met volle aandacht. Zo hielp ik mee een afgelegen en in verval geraakt zenklooster in functie te herstellen. Ik heb enorm veel geleerd, waarvan ik nog steeds de vruchten pluk.”

„Ik heb bewust gekozen voor het ’gewone’ leven hier met partner en kinderen, in plaats van als zenmonnik in het klooster te blijven. Het kloosterleven kan voor een enkeling een passende weg zijn. Ik heb het idee dat ik mijn leven meer zin geef door een hedendaags ’zen-voorbeeld’ in deze samenleving neer te zetten. Gewone activiteiten, zoals boodschappen doen en de zorg voor kinderen, combineren met mijn werk als zenleraar en zencoach, dat is mijn oefening en weg tot spirituele ontwikkeling. Het is een fikse klus om bij dit alles goed in balans te blijven. Dit lukt beter als ik het niet allemáál wil en ook nog eens perfect wil doen.”

Hoe ziet Daido’s ’zen-leven’ eruit? „Ik kijk graag naar films en lees een paar boeken per jaar zeer grondig met het oog op ’wat leer ik hiervan?’. Ik heb geen televisie en lees geen krant, de voortdurende news feed staat bij mij bewust op een laag pitje. Ik teken graag. Ik maak zelf de illustraties voor de handouts die ik uitdeel in mijn zenlessen. De kracht van een simpele tekening is sterker dan duizend woorden, dat beamen ook mijn cursisten.”

Gevoeliger

„Zo’n drie keer per jaar mediteer ik een hele week in stilte, met een groep van zestig mensen. Tijdens zo’n sesshin (zenretraîte) keer ik helemaal in mijzelf terug. Het is een week afzien van alles dat in het normale leven aan mij trekt. Een week alles in stilte en aandacht doen, is bijzonder krachtig. Je gaat meer en intenser waarnemen en aanvoelen, al je zintuigen worden scherper, je bewustzijn en zelfinzicht groeien radicaal.”

Inzichten

„Het lesgeven en deelgenoot zijn van de ontwikkeling die zen-cursisten doormaken, drijft en inspireert mij omdat ik er zelf zo veel van leer. Sinds een jaar of acht merk ik dat ik op ’n meer faciliterende wijze mijn inzichten aanreik. Het is aan de ander om de waarde ervan te ontdekken en ermee aan de slag te gaan, meen ik. Ik leer mijn cursisten van frustratie een bron van inspiratie te maken. Zo help ik hen hun eigen weg te vinden naar een bewuster en gelukkiger leven.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.