Tuinvogels verdwijnen, of niet?

Tamar de Vries
Hilversum

Behalve dat er geen bladeren aan de bomen en struiken zitten, zijn tuinen in de winter nog op een andere manier kaal. Ze zijn geluidsarm. Je hoort geen duiven roekoeën, geen merels zingen en geen mussen twieten.

Toch zijn ze er wel want als je goed kijkt zie je ineens een roodborstje in de heg en in de groenstroken zijn kauwen aan het zoeken naar voedsel. De vogels maken in de winter minder geluid, want dat kost energie en de mannetjes hoeven geen vrouwtjes te lokken met hun gekwinkeleer.

Toch maken sommige mensen in Gooi en Eemland zich zorgen. Zo schreef columnist Gerrit Jaspers op 18 oktober in zijn rubriek Bomen dat het vogelleven in zijn tuin sterk aan het inkrimpen is. ,,Toen we vijftien jaar geleden in Eemnes neerstreken kon het hier bijna niet op. Mus en merel volop. Heggemus, roodborst, koolmees, pimpelmees, houtduif, vink en Turkse tortel waren regelmatig te gast of broedden zelfs in onze tuin. (...) Soms kregen we zelfs bezoek van een voor ons bijzondere vogel zoals bonte specht, kuifmees of keep.”

Jaspers’ column leverde reacties op van lezers die zich aansloten bij deze waarneming. Eén van hen is Bertie van Gog-Kos uit Huizen. ,,Sinds half november heb ik geen vogel meer in mijn tuin. Terwijl ik veertig jaar lang allerlei vogels gevoerd heb. Wat is er aan de hand!”, vraagt zij zich af in een brief aan de krant.

,,Begin november kwamen er nog zo’n twintig vogels af op twee boterhammen. Merels en vijftien tot twintig mussen. Meestal zitten ze te wachten, maar sind eind november geen vogels meer gezien. Ik heb nog geprobeerd om ze te lokken, maar dat werkt niet. Ook nu, bij de buren aan de overkant zie ik niets. Daar zaten ze vaak op de dakrand.”

Verschijnsel

Kees de Pater van Vogelbescherming Nederland in Zeist zegt dat zij organisatie vaker geluiden, zoals mevrouw Van Gog aangeeft, opvangt. ,,Het is een bekend verschijnsel. Het is nog te vroeg om te zeggen of de tuinvogelstand daadwerkelijk afneemt. Een mogelijke verklaring is de reeks zachte winters die we hebben gehad. Vogels blijven blijkbaar langer in het buitengebied omdat ze daar voldoende voedsel kunnen vinden.”

De Pater geeft aan dat koperwieken en spreeuwen sowieso niet aangewezen zijn op tuinen in bebouwde gebieden. ,,Roodborstjes, kauwen en mussen zijn altijd wel in tuinen te vinden. Merels de laatste tijd weer wat minder vanwege het usutu-virus uit Afrika, hoewel dat vooral in het oosten van het land speelt. Dus er is nog geen sprake van een duidelijke tendens.”

De Vogelwerkgroep Het Gooi en Omstreken (VWG) houdt jaarlijks een tuinvogeltelling. De meest recente cijfers zijn van 2015, vertelt penningmeester Egbert Leijdekker. ,,Het rapport over 2016 is volgende maand klaar.”

Vogeltellers

Afname van tuinvogels klinkt Leijdekker niet bekend in de oren, wel afname van vogeltellers. ,,We gaan stoppen met tuinvogeltellingen, want het wordt steeds lastiger om vogeltellers te vinden”, zegt hij. ,,We hebben er nu circa veertig, maar dat waren er vroeger veel meer. Je ziet veel dat mensen gaan verhuizen naar andere streken. Ze blijven dan soms wel vogels tellen, maar de resultaten zijn dan niet meer bruikbaar om in het Gooi en omstreken conclusies aan te verbinden.” De Vogelwerkgroep Het Gooi telt overigens niet alleen tuinvogels, maar ook water- en weidevogels.

Huismus

Rondfladderende vogels maken landelijk ook kans om geteld te worden door Sovon Vogelonderzoek Nederland of Vogelbescherming Nederland. Over 21 dagen begint de twee dagen durende Nationale Tuinvogeltelling van de Vogelbescherming. In de top-10 van 2016 staan huismus, koolmees en merel stijf bovenaan. Vooral de prominente nummer één plek van de huismus is opvallend, omdat deze vogel op de Rode Lijst staat. Bijzonder was in 2016 de opmars van de keep in Nederland en het feit dat de spreeuw zakte naar de elfde plaats.

De Tuinvogeltelling van Vogelwerkgroep Het Gooi en Omstreken laat eveneens een koppositie voor de huismus zien. In 2013, 2014 en 2015 was dat in alle vier seizoenen de meeste getelde foto. Koolmees en merel wisselen in 2013 en 2014 van plaats op twee en drie. Alleen in 2015 staat de merel in de meeste seizoenen op vier en de koolmees op drie of vier. De ekster bungelt steeds onderaan: in de winter van 2013 zelfs op plek tien, in 2014 en 2015 op zes en negen.

Vogelvoer

Tot zover geven de resultaten van onderzoek geen verontrustend beeld te zien. Toch is er nóg een inwoner van Eemnes die het opvallend stil vindt in de tuin. ,,Ik zorg voor allerlei soorten vogelvoer in de winter, maar ze raken het niet aan. Ik zie helemaal geen vogels, geen musjes, geen roodborstjes, niks.”

Meer nieuws uit Gooi en Eemland

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.