Robotisering om onze eigen onvolmaaktheid te overwinnen, willen we dat? | column

Tijdens het filerijden zag ik iets in mijn achteruitkijkspiegel, wat ik nog nooit eerder gezien had. De bestuurder van de Tesla had haar handen niet aan het stuur, maar zat verwoed op haar laptop te typen, terwijl ze ondertussen een maaltijdsalade zat weg te werken.

Doodeng. Al remde de auto op tijd en hield hij voldoende afstand. Het aanschouwen van dit fascinerende tafereel veroorzaakte op zichzelf al bijna een ongeluk.

Eerder dit jaar waren twee doden gevallen in de buurt van Houston na een ongeluk met een Tesla Model S in zijn autopilot-functie. Het was de zoveelste ’tegenvaller’ voor Tesla die zo snel mogelijk een volledig geautomatiseerde auto de weg op wil krijgen. Zo’n auto zou veiliger zijn, omdat een zelfrijdende machine niet afgeleid kan zijn tijdens het autorijden, of in slaap kan vallen, en mensen wel. De ontwerpers zijn verheugd met een auto die onze eigen onvolmaaktheid kan overwinnen.

Toch popte er tijdens het ontwikkelingsproces een groot probleem op: je kunt nooit alle scenario’s van tevoren bedenken. Dat werd wel duidelijk in het foutje wat afgelopen week aan het licht kwam. Wat bleek. De Tesla herkende de maan niet. De auto zag de maan aan voor een stoplicht. Leer een auto maar eens dat een woord als STOP op een reclamebord iets anders is dan op een verkeersbord. Leer de auto maar eens over de zon en de maan, over morele afwegingen die je soms moet maken in het verkeer.

Niet alleen automobilisten, ook veel beroepen worden langzaam overgenomen door robots. De universiteit van Oxford heeft onderzoek gedaan naar de robotisering van beroepen, welke vatbaarder zijn om te verdwijnen en welke niet overgenomen kunnen worden door een robot. Op nummer een, met een robotiseringspercentage van 99, blijkt het beroep van belastingadviseur. De top tien van beroepen die robotproof zijn, bestaat vooral uit sociale en creatieve beroepen. Die zullen altijd blijven bestaan, wordt voorspeld, met soms een robotiseringspercentage van nul. Zo blijkt humor moeilijk om te zetten in logaritmen. Het schrijven van een roman. Wat gaan we zien als we naar het theater gaan? Wie gaan ’Het zwanenmeer’ dansen? Wie spelen Romeo en Julia? Wie verschoont onze bejaarden?

In bioscoop Pathé ving een jongen me op die zei: ’Ik sta normaal achter de kassa.’ Nu was hij ingezet om mensen door te sturen naar de kaartjesautomaten. Zodra iedereen zichzelf weet te bedienen, zal de Pathé-jongen onnodig zijn. Wij gaan steeds verder in het overbodig maken van onszelf. Het uitvagen van ons menszijn. Robotisering om onze eigen onvolmaaktheid te overwinnen, willen we dat? In creatieve processen is falen een groot goed, noodzakelijk om tot iets te komen wat de ander ontroert, doet lachen, een trilling veroorzaakt. Een golf van herkenning en vertedering. Als kunstenaar ben ik inmiddels gewend op alle prioriteitenlijstjes ergens onderaan te bungelen. Na het insturen van deze column, open ik het manuscript van mijn volgende roman en troost ik me bij de gedachte: In een wereld vol robots zal de schrijver en acteur altijd blijven bestaan.

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.