Kan de Amerikaanse democratie zichzelf nog redden? | Commentaar

Bij iedereen ligt de dodelijke aanval van Trumpaanhangers op het Capitool nog vers in het geheugen
© Foto Getty Images

Kan de Amerikaanse democratie zichzelf nog redden? Door het systeem van kiesmannen, filibusteren (met lang praten voorkomen dat over een wet kan worden gestemd) en gerrymandering (manipuleren van de grenzen van kiesdistricten) is in de hoofden van de meeste mensen de VS niet het meest democratische land ter wereld.

Uit onderzoeken blijkt dat dit gevoel terecht is. Van de door weekblad ’The economist’ 167 onderzochte landen staat de VS op plek 25 en krijgt het predicaat ’onvolledige democratie’. Nederland wordt een ’volledige democratie’ genoemd en staat net buiten de top tien op plek elf.

’Democratie in gevaar’

Ruim honderd wetenschappers van prestigieuze universiteiten in de VS hebben deze week in een open brief alarm geslagen voor de ’erosie van het democratische proces’. „In de voorbije maanden is radicale schade toegebracht aan democratische kernwaarden. [...] Daarmee is onze hele democratie in gevaar.”

Een van de kenmerken van een goed werkende democratie is de geweldloze en soepele machtsoverdracht. Iets wat de Amerikanen in januari van dit jaar niet gegund was. Bij iedereen ligt de dodelijke aanval van Trumpaanhangers op het Capitool nog vers in het geheugen en ook de beelden van een president Trump die het Witte Huis uitvlucht in plaats van bij de inauguratie van Biden te zijn (zoals het hoort) gaan de geschiedenisboekjes in.

Capitool

Daarmee leek de zaak te zijn afgedaan. Trump ging niet geruisloos van het toneel, maar weg is weg, klonk het hoopvol in het democratische deel van de wereld. Een gevalletje van te vroeg gejuicht. De bestorming van het Capitool was slechts de eerste aanval op een Amerikaans democratisch instituut.

De eerste veldslag werd fysiek gevoerd, maar de laatste serie aan aanvallen vindt plaats op papier. In meer dan veertig staten wordt door Republikeinen gewerkt aan strengere regels voor het stemmen. Vaak gaat het om stemmen per post, minder tijd om te stemmen en minder stembureau’s. Dat laatste opvallend vaak op plekken waar zwarte Democratische kiezers wonen.

Er is sprake van een politieke oorlog tussen de Republikeinen en de Democraten. Eerst sloopte Trump de ooit zo mooie Republikeinse partij, nu sloopt de Republikeinse partij de ooit zo mooie democratische Verenigde Staten. De laatste democraten van het land zijn de Democraten. Als zij de ’oorlog’ verliezen, dan is de VS verloren.

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.