Vandaag in 1981: Kapitein Zwartkruis trekt zijn conclusies na debacle in Uruguay en stapt op als bondscoach [video]

Zwartkruis met Joop Hiele en Hans van Breukelen.
© Foto ANP

In deze rubriek blikken we terug op een historische sportgebeurtenis die deze week haar ‘verjaardag’ viert. Op 12 januari 1982 besloot Jan Zwartkruis op te stappen als bondscoach van Oranje.

In de jaren zeventig van de vorige eeuw is het Nederlands militairelftal een serieus sportteam. Spelers als Jan Mulder, Rob Rensenbrink, Willy van der Kuijlen en Barry Hulshoff rijdenwekelijks naar vliegbasis Soesterberg om te trainen.

Ook doet het elftal mee aan de militaire wereldkampioenschappen voetbal. Nederland behaalt in 1975 de finale waar het verloor van gastland West-Duitsland. Bondscoach is Jan Zwartkruis, oud-profvoetballer bij HVC in Amersfoort. Hij komt in 1962 in dienst bij defensie en wordt in 1975 bevorderd tot kapitein van de luchtmacht.

Bondscoach

Naast zijn werk voor het militair elftal is Zwartkruis ook betrokken bij het Nederlands Elftal. Hij is al vanaf 1962 een vaste assistent-trainer en werkt samen met onder meer Michels in 1974. Tijdens het WK van 1978 heeft hij veel invloed op het team, Happel opereert meer op de achtergrond. Na in 1976 al eens als tussenpaus te hebben gefungeerd tussen George Knobel en Ernst Happel, krijgt Zwartkruis na de finaleplaats in Argentinië definitief de leiding over Oranje.

Einde van een tijdperk

Na de gouden jaren van Cruijff, Van Hanegem en Neeskens, zit Oranje eind jaren zeventig, begin jaren tachtig in overgangsperiode. Arie Haan, Dick Nanninga en Piet Schrijvers naderen het einde van hun loopbaan, terwijl jonge spelers als Michel van de Korput en Martien Vreijssen zich nog moeten bewijzen.

Het EK van 1980 in Italië wordt een deceptie. Nederland komt niet door de groepsfase. Zwartkruis spreekt over ’het einde van een tijdperk’. Na het mislukte EK krijgt Zwartkruis veel kritiek over zich heen. Hij zou te lief zijn, te aardig. Spelers als Frans Thijssen en Jan Poortvliet uitten publiek hun ongenoegen over de werkwijze van de bondscoach. Toch blijft Zwartkruis aan bij Oranje.

Mini-WK

Rond de jaarwisseling van 1980 en 1981 krijgen Zwartkruis en Oranje een kans om revanche te nemen op het mislukte EK. In Uruguay vindt een jubileumtoernooi plaats ter nagedachtenis van het eerste WK vijftig jaar eerder. Nederland verliest het eerste duel kansloos van Uruguay. In de media duiken berichten op dat de spelers geen vertrouwen meer hebben in Zwartkruis. De KNVB wil hem zelfs onder curatele stellen door een supervisor aan te stellen.

Zo ver komt het niet. De Oranje-selectie neemt het in een ultieme poging om de rust te bewaren op voor zijn coach en speelt de zwarte piet door aan de media. De spelers weigeren nog praten met journalisten. Veel effect heeft het niet. Na de 1-1 tegen Italië is Nederland uitgeschakeld. Een paar dagen later dient Zwartkruis zijn ontslag in.

Meer nieuws uit Sport