Kees van der Burg maakt zich zorgen. De advocaat, mede-eigenaar van kantoor Bos Van der Burg in Zoetermeer, vreest dat de drempel naar de rechtbank voor veel mensen te hoog wordt. ,,Van de forse verhoging van het griffierecht op 1 juli 2012 wordt vooral de middengroep de dupe.’’
De druk bezette Leiderdorper preekt niet uitsluitend voor eigen parochie. Natuurlijk, als minder mensen een rechtszaak kunnen bekostigen, raakt dat ook de werkgelegenheid van advocaten. Maar het gaat Van der Burg allereerst om het principe. Door verhoging van het griffierecht wordt de toegang tot het recht beperkt, zo is zijn stellige overtuiging. ,,Dan sta je weliswaar in je gelijk’’, legt Van der Burg uit, ,,maar stap je vanwege de kosten toch niet naar de rechter. Je ziet dan af van een fundamenteel recht. De kans op eigenrichting, het recht in eigen hand nemen, neemt daardoor toe. En dat allemaal vanwege een volstrekt ondoordachte bezuinigingsmaatregel van het kabinet.’’
De ferme kritiek vraagt om een financiële onderbouwing. Als voorbeeld noemt Van der Burg een civiel geschil over onroerend goed. ,,Stel dat de kopers van een woning worden geconfronteerd met een contractuele boete van 30.000 euro, omdat ze zich volgens de verkopers onvoldoende hebben ingespannen om de financiering rond te krijgen. Bij de rechtbank winnen de kopers de zaak hierover. De verkopers overwegen in hoger beroep te gaan. De griffierechten zijn nu 1237 euro, maar in het nieuwe systeem 2625 euro. Daar komen nog de kosten van het proces en de advocaat bij. En wie na een verloren zaak hoger beroep aantekent, is helemaal een vermogen kwijt.’’
Een alternatief voor het in zijn ogen te dure griffierecht is bekostiging uit de algemene middelen. Drempels om misbruik van de rechtsgang te maken zijn er volgens Van der Burg al voldoende. ,,Voor een bestuursrechtszaak moet je eerst naar een bezwarencommissie. Dan ga je in wezen bij de duivel te biecht, want zo’n commissie is niet volkomen onafhankelijk.’’ En wat die terecht bekritiseerde eindeloos lange rechtszaken betreft: die uitwas is volgens Van der Burg inmiddels grotendeels bestreden door al eerder uitgevoerde processuele verbeteringen (stringenter rolbeleid).
Volgens de advocaat raakt de aanstaande tariefverhoging vooral de grote middengroep. Rijke rechtzoekenden behoeven niet te kijken op enkele duizenden euro’s meer of minder voor een rechtszaak. Minima kunnen vaak een beroep doen op gesubsidieerde rechtshulp, al vervalt voor hen door de bezuinigingen de bijzondere bijstand. Een gerechtelijke procedure kan voor hen 125 tot 226 euro duurder uitpakken, zo heeft de Nederlandse Orde van Advocaten onlangs becijferd.
Maar om de dreiging van te dure rechtsgang onder de aandacht te brengen, had zijn beroepsgroep zich nog strijdbaarder mogen opstellen, vindt Van der Burg. ,,De Orde van Advocaten heeft maar één keer in toga op het Binnenhof gestaan.’’
Meer protest, ook van hemzelf, vindt de Leiderdorpse advocaat gerechtvaardigd. Want de verhoging van het griffierecht kan iedereen raken. Zelfs een ogenschijnlijk alledaagse echtscheiding komt uiteindelijk voor de rechter. Van der Burg, ludiek maar met een serieuze ondertoon: ,,Straks zijn de griffiekosten zo hoog dat je om die reden van echtscheiding moet afzien.’’